منطقه 11

لرزان و نا ایمن این «دریانی» 75 ساله

نویسنده: فاطمه عسکری‌نیا
می‌شود اسمش را گذاشت «یار قدیمی ساختمان ایستگاه راه‌آهن». فرسودگی از سر و رویش می‌بارد...
1396/09/08
 می‌شود اسمش را گذاشت «یار قدیمی ساختمان ایستگاه راه‌آهن». فرسودگی از سر و رویش می‌بارد. از شیر مرغ تا جان آدمیزاد هم در آن پیدا می‌شود؛ از مغازه‌های تهیه غذا و لباس‌فروشی و آرایشگاه تا تعداد زیادی مسافرخانه و این یعنی‌ تردد روزانه جمعیت فراوانی در این مکان. به همین دلیل است که ترک‌های روی دیوارهایش هر روز بیشتر به چشم می‌آید و ترسناک‌تر می‌شود. پاساژ قدیمی «دریانی» با بیش از 70سال عمر که می‌توان از آن به‌عنوان کلکسیون مهمانپذیرهای قدیمی یاد کرد مدت‌هاست روی آرامش را ندیده و به دلیل فرسودگی بنا، ترس و دلهره همراه همیشگی ساکنان آن است. به درخواست کاسبان و مدیران مهمانپذیرهای پاساژ سری به این مجموعه قدیمی زدیم تا از نزدیک در جریان وضع قرمز این بنای فرسوده قرار بگیریم.

پاساژ مخوف
بعد از آتش‌سوزی پلاسکو حالا با زلزله کرمانشاه دوباره لرزه به جان ساکنان بافت فرسوده پایتخت از جمله محله راه‌آهن افتاده است؛ محله‌ای که بخش قابل توجهی از آن را ساختمان‌های قدیمی و فرسوده تشکیل می‌دهد. یکی از این بناهای قدیمی و بدحال در ضلع شمالی میدان راه‌آهن قرار دارد؛ مجموعه‌ای به وسعت 3هزار‌مترمربع که علاوه بر 10مهمانپذیر قدیمی، 50 واحد کسبی مختلف را هم در دل خود جا داده است. داخل پاساژ بوی غذاهای آماده در کنار سمفونی قیچی آرایشگرها از جریان زندگی اقتصادی در آن حکایت می‌کند. صحبت از پاساژ «دریانی» است؛ جایی که به نام‌های مختلفی معروف است. یکی آن را «غار مخوف» می‌خواند و دیگری پاساژ «هفت بیجار». «تیمور مسلمی» مالک یکی از مسافرخانه‌های قدیمی پاساژ می‌گوید: «هر روز صبح از ترس اتفاقی که ممکن است بیفتد با هزار دعا و صلوات قدم به این پاساژ می‌گذارم.» مسافرخانه‌ای که امروز او متصدی آن است یادگار 60ساله پدرش است؛ یادگاری که او معتقد است حالا در دل غار سیاهی قرار گرفته و هر لحظه امکان ریزش دارد. مسلمی با اشاره به ایرانیت‌های بزرگ و کوچکی که در بالکن‌های مسافرخانه‌اش نصب کرده است می‌افزاید: «پاساژ نمای خوبی ندارد؛ از در و دیوار که سیاه است تا جولان معتادان خیابانی. به همین دلیل مجبور شده‌ام این ایرانیت‌ها را مقابل بالکن‌ها قرار دهم تا سیمای زشت مجموعه از نگاه مسافران دور بماند.»

40 سال است خواب آرام ندارم
«پوران محمدی» مدیر مهمانسرای «فرد محمدی» از مسافرخانه‌های قدیمی این پاساژ و محدوده میدان راه‌آهن هم وارد بحث می‌شود؛ مسافرخانه‌ای که به گفته این بانو تقریباً همسن و سال ساختمان ایستگاه راه‌آهن است. او می‌گوید: «تاریخ ساخت این بنا به سال 1321 برمی‌گردد. ما هم از 50 سال پیش مهمانسرا را در آن راه‌اندازی کردیم.» خانم مدیر همین‌طور که قصه مهمانسرای قدیمی‌اش را روایت می‌کند به ترک‌های ریز و درشتی که نقش‌و‌نگاری شبیه تقسیمات جغرافیایی را روی پیکر ساختمان ترسیم کرده است نشان می‌دهد و می‌افزاید: «در طول این سال‌ها همراه با همسرم تلاش زیادی کردیم تا با مرمت‌های مقطعی ظاهر مجموعه را حفظ کنیم اما مگر می‌شود؟‌» حالا چند سالی است که او بعد از فوت همسرش به تنهایی مهمانسرا را اداره می‌کند: «40سال است با توجه به وضع ایمنی این پاساژ خواب و آرام ندارم. جان مردمی که به این مسافرخانه مراجعه می‌کنند امانت بزرگی در دست ماست. با این شرایط هر روز که به سلامت می‌گذرد باید خدا را شکر کنم از بابت سقفی که هنوز نریخته و دیوارهایی که هنوز سر جایش است.»

همه امیدم ناامید شد
سیمای پاساژ دریانی با توجه به سختگیری‌های اداره بهداشت و اجرای طرح بازپیرایش میدان راه‌آهن زیباست اما از باطن ویران آن فقط ساکنانش خبر دارند و بس. «علیرضا نصیری» یکی از کاسبان پاساژ است. بوی ساندویچ‌های مغازه کوچکش جاذبه خوبی برای مسافرانی است که تازه از راه رسیده‌اند. او گرچه از رونق کسب و کارش در حاشیه میدان راضی است اما در دلش بلوایی برپاست؛ از فکر خطری که هر روز در کنار گوشش ریزش ساختمان پیر و کهنه را نجوا می‌کند. او می‌گوید: «50سال است در این مغازه کوچک مشغول کار هستم؛ مغازه‌ای که میراث پدرم است. بارها و بارها از شهرداری درخواست کرده‌ام برای بهسازی این ساختمان و این مغازه‌کاری انجام دهد اما به دلیل اجرای طرح تعریض خیابان شوش امکان این کار فراهم نمی‌شود.» او هم مانند دیگر هم‌صنفی‌ها و همسایه‌هایش از دغدغه ریزش ساختمان شب‌ها خواب ندارد. این دغدغه از وقتی جای خود را به نگرانی و دلواپسی داده که شهرداری ناحیه بعد از ریزش ساختمان پلاسکو با ابلاغ نامه‌ای به وی اعلام کرده در صورت ریزش ساختمان هیچ‌گونه مسئولیتی را عهده‌دار نخواهد بود: «این نامه که به دستم رسید همه امیدم برای بهسازی ساختمان از طرف شهرداری به ناامیدی تبدیل شد؛ ساختمانی که در برابر حتی یک ریشتر زلزله هم تاب و توان ایستادن ندارد.»

همیشه پای مالک در میان است
«مجید کریمی» یکی از کاسبان پاساژ که دل پردردی از وضع ایمنی محل کسبش دارد می‌گوید: «به ظاهر بزک کرده مجموعه نگاه نکنید. بهسازی ظاهر پاساژ، اجبار اداره بهداشت بوده وگرنه وارد هر مغازه که شوید تمام دیوارهای قدیمی‌اش به جای قاب عکس‌های زیبا، ترک‌های ریز و درشتی دارد که از شکافشان می‌شود نبض کند ساختمان را شنید.» به گفته او وضع مالکیت پاساژ مهم‌ترین مشکل کاسبان در رهایی از این وضع است: «هر بار که برای دریافت موافقت و کسب مجوز بهسازی بنا به شهرداری مراجعه کرده‌ایم با مانع بزرگی به نام مالکیت ملک مواجه شده‌ایم. مانعی که دست و پای کاسبان را برای جلوگیری از حوادث تلخ در این پاساژ بسته است. اکثر واحدهای صنفی این مجموعه به‌صورت سرقفلی اداره می‌شوند؛ مالکان هم حاضر به همراهی کاسبان در اجرای این خواسته نیستند. شهرداری می‌گوید باید مالک ملک برای مذاکره به میدان بیاید؛ مالکان هم هرگز حاضر به این کار نمی‌شوند.»

ساختمان 2طبقه‌ای که 4طبقه شد
«کمال‌الدین معارفی» مدیر یکی از مهمانپذیرهای قدیمی در میدان راه‌آهن است. گرچه مهمانپذیر او در این پاساژ نیست اما همسایگی‌اش با این مجموعه باعث شده او هم به اندازه همکارانش نگران ریزش این بنا باشد. او که تاریخ میدان راه‌آهن و نحوه شکل‌گیری واحدهای صنفی حول و حوش آن را به خوبی می‌داند می‌گوید: «پاساژ دریانی به دست آقای تهرانچی ساخته شد. مردی که تا همین چند وقت پیش هم در قید حیات بود. او بعد از ساخت این پاساژ بنا به دلایلی از جمله مشکلات اقتصادی پیش رو مجبور به فروش آن به فردی به نام دریانی می‌شود که اصالتاً از ترک‌های تبریز بود. به همین دلیل این مجموعه به پاساژ دریانی مشهور می‌شود.» به گفته او این ساختمان ابتدا 2طبقه بوده و بعدها غیرقانونی در قسمت فوقانی آن 2طبقه دیگر ساخته شده و برای افزایش فضای آن نیز با گودبرداری در قسمت زیرزمین طبقه زیرین هم تعریف می‌شود: «وقتی به زیرساختمان می‌رویم دیدن ستون‌های کج و معوج بنا که به هیچ تکیه گاهی متصل نیستند پشت آدم را می‌لرزاند.» معارفی می‌افزاید: «بارها و بارها تکه‌هایی از نمای ساختمان جدا شده و روی سر عابران ریخته است. همه اینها زنگ خطری است که باید مسئولان بشنوند اما متأسفانه در طول سالیان سال همه با بستن چشم‌های خود خیلی راحت از کنار این مشکلات گذشته‌اند.» به گفته او روزانه بالغ بر 600 نفر در این مجموعه‌ تردد دارند و وقوع کوچک‌ترین اتفاقی می‌تواند خسارت‌های جبران‌ناپذیر جانی و مالی به دنبال داشته باشد.

ستاد بحران منطقه چاره‌ای بیندیشد
حرف‌های کاسبان و اهالی این ساختمان قدیمی و مخوف را دبیر شورایاری محله راه‌آهن تأیید می‌کند و می‌گوید: «آیا حتماً باید اتفاقی رخ دهد که مسئولان عمق فاجعه را درک کنند؟ این ساختمان یکی از ساختمان‌های قدیمی حاشیه میدان راه‌آهن است؛ جایی که در طول 30 سال گذشته زیر سایه حرف و حدیث‌ها درباره طرح تعریض خیابان شوش نتوانسته مجوز بهسازی و مقاوم‌سازی را از شهرداری بگیرد.» «علی‌اصغر فراهانی» در تشریح وضع این پاساژ می‌گوید: «بعد از حادثه پلاسکو بود که نگران وضع این بنا شدیم. با همکاری دوستان همه بخش‌های این ساختمان را مورد ارزیابی قرار دادیم. بررسی‌ها نشان داد متأسفانه دیگر اجرای طرح بهسازی هم جوابگو نیست. این پاساژ باید تخریب و دوباره ساخته شود. ستون‌های قدیمی و ضعیف این بنا در کنار تخلف‌های ساختمانی و افزایش حجم بار اضافه بر این ستون‌ها باعث شده هر روز چشم‌انتظار فاجعه‌ای تلخ در محله باشیم.» فراهانی می‌افزاید: «بعد از این بازدید و ارزیابی با هدف به اشتراک گذاشتن نگرانی‌هایمان با مسئولان شهرداری درباره این پاساژ به بحث و گفت‌وگو نشستیم. در این نشست با حضور شهردار ناحیه و مسئول ستاد بحران منطقه تمامی گلایه‌ها مطرح شد. اما با اینکه انتظار می‌رفت با توضیحات و روشنگری ما چاره‌ای برای این موضوع مهم اندیشیده شود اما تا امروز‌کاری در این زمینه انجام نشده است.»

راهنمایی سرپایی آقای رئیس!
همین‌طور که کاسبان مشغول ارائه توضیحات و بیان گلایه‌هایشان از وضع پاساژ هستند « حسنی» رئیس ایستگاه 5 آتش‌نشانی به جمع ما ملحق می‌شود. به گفته او مسئول ارزیابی ساختمان‌های فرسوده و جلوگیری از فعالیت واحدهای صنفی تا بعد از بهسازی، اداره پیشگیری از حوادث آتش‌نشانی است و کاسبان می‌توانند با ارائه درخواست خود زمینه انجام کار کارشناسی ساختمان و دریافت مجوز برای نوسازی آن از شهرداری را فراهم کنند. چون شهرداری‌ها بعد از حادثه پلاسکو به ساماندهی وضع بناهای قدیمی تجاری مکلف شده‌اند.

پاسخ مسئول
مالکان ساختمان پای کار بیایند

شهردار ناحیه 4 درخصوص مشکلات املاک فرسوده این ناحیه می‌گوید: «ناحیه 4 در منطقه ما از منظر فرسودگی جزو یکی از فرسوده‌ترین نواحی شهر تهران است که متأسفانه حجم ساختمان‌های فرسوده در آن قابل توجه است. هرچند طی سال‌های گذشته کوشیده‌ایم با تشویق مردم در قالب بسته‌های تشویقی بخشی از این بافت را بازسازی کنیم اما هنوز سایه سنگین بافت فرسوده و ترس و دلهره از ریزش ساختمان‌های سست بنیان در این محدوده به شدت احساس می‌شود.» «سید محمد دوست حسینی» با بیان اینکه بخش قابل توجهی از املاک تجاری موجود در ناحیه به‌صورت سرقفلی بوده و حضور نداشتن مالکان باعث تعویق در اجرای طرح بهسازی و نوسازی این ساختمان‌های فرسوده شده است می‌افزاید: «پاساژ دریانی در ضلع شمالی میدان راه‌آهن هم یکی از این ساختمان‌های فرسوده است که تمامی املاک آن به‌صورت سرقفلی در اختیار کاسبان است.» وی با تأیید وضع وخیم این ساختمان می‌گوید: «بارها و بارها درباره وضع فرسوده و خطرآفرین این ساختمان به کاسبان و مالکان آن هشدارهای لازم ارائه شده است اما متأسفانه تاکنون هیچ کاری برای رفع معایب و بهسازی آن صورت نگرفته است.» به گفته شهردار ناحیه 4 کاسبان کنونی مجتمع علاقه‌مند به اجرای طرح نوسازی هستند اما مالکان به‌رغم نامه‌نگاری‌های بسیار تاکنون حاضر نشده‌اند پای میز مذاکره با شهرداری بنشینند.» دوست حسینی اجرای طرح نوسازی و بهسازی ساختمان بدون رضایت مالکان را خلاف قوانین شهرداری می‌داند و می‌گوید: «هم‌اکنون پرونده‌های حقوقی بسیاری در محاکم قضایی علیه شهرداری مفتوح است مبنی بر اینکه چرا شهرداری بدون رضایت مالک ملک را تخریب یا نوسازی کرده است. بنابراین با توجه به وسعت این مرکز تجاری، شهرداری هرگز نمی‌تواند در این رابطه از طرف خود وارد عمل شود.» وی از ابلاغ نامه‌ای به کاسبان مجتمع دریانی خبر می‌دهد و می‌افزاید: «بعد از حادثه پلاسکو به‌رغم درخواست‌های مکرر شهرداری، مالکان مجتمع حاضر به توافق با شهرداری برای نوسازی نشدند. بنابراین شهرداری به ناچار با توجه به وضعیت خطرناک ساختمان با ابلاغ نامه‌ای به کاسبان اعلام کرد در صورت وقوع هر‌گونه اتفاقی، شهرداری هیچ‌گونه مسئولیتی را در ارتباط با این ساختمان عهده‌دار نمی‌شود.»





ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code