منطقه 12

کسب و کار زیر طاق‌های ضربی

نویسنده:
محله بازار هسته اصلی تهران قدیم است. اکنون تنها نشانه‌ای که از تهران قدیم باقی مانده همان بازارهای آن است. گرچه در آنها اصلاحات عمده، انجام و تغییرات فراوان به‌ویژه در سقف‌های بازار داده شده با این حال هنوز رنگ و ماهیت خود را حفظ کرده است. بازارهای تهران از سبزه‌میدان تا خیابان مولوی را دربرمی گیرد...
1396/09/11
 محله بازار هسته اصلی تهران قدیم است. اکنون تنها نشانه‌ای که از تهران قدیم باقی مانده همان بازارهای آن است. گرچه در آنها اصلاحات عمده، انجام و تغییرات فراوان به‌ویژه در سقف‌های بازار داده شده با این حال هنوز رنگ و ماهیت خود را حفظ کرده است. بازارهای تهران از سبزه‌میدان تا خیابان مولوی را دربرمی گیرد. بازاری که پر از پیچ و خم و راسته‌های متنوع است.

بازار کفن‌فروشان
در کتاب سرگذشت تهران آمده است که بازار کفن‌فروشان از جالبترین بازارهای تهران بود. چون غسالخانه و گورستان تهران در سرقبرآقا قرار داشت؛ در کنار این گورستان (باغ فردوسی‌ـ خیابان مولوی) بازار کفن‌فروشان بود. در این بازار انواع کفن‌های مشهدی، کربلایی، قمی و کفن‌های مخصوص با آیات قرآن به فروش می‌رفت.

بازار مال‌فروشان
بازار مال‌فروشان پایین‌تر از بازار پالا‌دوزان قرار داشت؛ بازاری بی‌سقف که البته بعدها به روی این بازار سقف کشیدند. در این بازار قهوه‌خانه‌های متعددی وجود داشت و افرادی که می‌خواستند اسب، الاغ، قاطر یا حتی شتر بخرند به این بازار می‌رفتند. صاحبان مال اغلب و به‌ویژه در روزهای بارانی داخل قهوه‌خانه می‌نشستند و مال خود را بیرون قهوه‌خانه می‌بستند. خریدار مال هم ابتدا خوب معاینه می‌کرد و دندان‌هایش را که نشان سن حیوان بود بررسی می‌کرد. آن وقت سوارش می‌شد و چند دور در بازار می‌زد. «داریوش شهباری» تهران‌شناس می‌گوید: «بازار مال‌فروشان در جنوب‌شرقی شهر بود که نزدیک دروازه عتیق حضرت عبدالعظیم(ع) (چهارراه مولوی فعلی) قرار داشت. این میدان تا نخستین سال‌های سلطنت ناصرالدین شاه فضایی نسبتاً وسیع و مستطیل شکل بود که در دوره‌های بعد با توسعه شهر از وسعتش کاسته شد تا سرانجام با خاتمه کار چهارپایان بارکش و خروج این حیوانات از زندگی روزمره مردم به فضای تجاری محله بازار اضافه شد. براساس قدیمی‌ترین نقشه‌های قاجاری تهران محدوده این میدان از شرق به محله عرب‌ها، از غرب به بازار حضرتی، از شمال به کاروانسرای گلشن و از جنوب با کمی فاصله به ضلع جنوبی حصارصفوی(خیابان مولوی کنونی) می‌رسید.»

بازار امیر یا خیاط‌ها
بازار خیاط‌ها(امیر) در قدیم در ادامه بازار بزازان قرار داشت و در بسیاری از کتاب‌ها از جمله کتاب «تهران در گذشته و حال» این دو بازار را یکی می‌دانند و میانشان تفاوتی نمی‌گذارند. در کتاب دارالخلافه طهران در شرح این بازار آمده است: «بازار امیر یادگار امیرکبیر، صدر اعظم بزرگ ناصرالدین شاه است. هنگامی که امیرکبیر به دسیسه اجانب مغضوب و به کاشان تبعید شد چون احساس کرد که مرگش نزدیک است وصیتنامه‌ای نوشت و در آن ثلث اموال خود را به حاج شیخ العراقین که از مجتهدان معروف تهران بود واگذار کرد تا به مصرف امور خیریه برساند. پس از مرگ وی وصیتش اجرا گردید و شیخ عبدالحسین از محل یک سوم اموال او، مسجد و مدرسه‌ای ساخت که هنوز هم در انتهای بازار ارسی‌دوزها باقی است و برای اداره مسجد و مدرسه نیز بازار امیر را وقف کرد. به این بازار، بازار خیاط‌ها نیز می‌گویند. سبب این نامگذاری از آن جهت است که در گذشته معروف‌ترین خیاط‌های پایتخت در آن راسته بودند و بدون استفاده از چرخ خیاطی که هنوز وارد نشده بود با نخ و سوزن لباس و پوشاک می‌دوختند. بعدها مظفرالدین شاه که از سفر فرنگ بازگشت یک خیاط قفقازی را با خود به تهران آورد که 10دستگاه چرخ خیاطی به همراه داشت و لباس درباریان را با ماشین خیاطی می‌دوخت. این عمل ابتدا با مخالفت عده‌ای از روحانیون روبه‌رو شد ولی بعد با آن موافقت کردند و اندک اندک استفاده از چرخ خیاطی در بازار خیاط‌ها باب شد.»



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code