منطقه 14

ایستـاده در برابربحران

نویسنده: زهرا فراهانی
انسان هرچقدر هم که پیشرفت می‌کند غالباً در برابر برخی موارد ناتوان به نظر می‌رسد؛ مانند بلایای طبیعی و... مهم این است که ما هنگام وقوع بلایای طبیعی چه عکس‌العملی نشان می‌دهیم...
1396/07/18
 انسان هرچقدر هم که پیشرفت می‌کند غالباً در برابر برخی موارد ناتوان به نظر می‌رسد؛ مانند بلایای طبیعی و... مهم این است که ما هنگام وقوع بلایای طبیعی چه عکس‌العملی نشان می‌دهیم؛ این عکس‌العمل‌ها که پیش و در حین و بعد از اتفاق افتادن بلایای طبیعی انجام می‌دهیم در کاهش تلفات و خسارت‌ها بسیار مهمند. به مناسبت فرارسیدن روز کاهش آثار بلایای طبیعی پای صحبت‌های مردان مدیریت بحران منطقه نشستیم.

سوله‌های بحران
خانه‌های امن در برابر حادثه‌های ناامن
کلانشهر تهران با جمعیت بیش از ۸ میلیون نفر و وسعت بیش از ۷۰۰ کیلومترمربع به علت رشد سریع در دهه‌های گذشته با معادلات پیچیده شهری مواجه است که این امر در کنار ویژگی‌های طبیعی مانند وجود بیش از۲۰ گسل فعال و غیرفعال حائز اهمیت است. مطابق برآوردهای انجام شده، وقوع زلزله در تهران خسارات شدیدی را بر جا خواهد‌گذاشت. وجود بافت‌های فرسوده، معابر غیراستاندارد، شبکه گسترده تأسیسات شهری، خطوط مترو، پل‌ها، تونل‌ها، خطوط و تأسیسات حیاتی باعث شده تا کار امدادرسانی و کمک به حادثه‌دیدگان در زمان حوادث احتمالی در این کلانشهر بسیار دشوار به نظر برسد. به همین دلیل توجه جدی به ایجاد آمادگی‌های لازم برای مقابله با بحران‌ها از طریق ساماندهی و به‌هم‌پیوسته کردن همه عناصر و عوامل و ذخیره‌کردن تجهیزات و اقلام امدادرسانی به آسیب‌دیدگان و نیازهای اولیه زندگی خانوار برای ارائه سریع و بهینه خدمات نجات و توزیع اقلام امدادی و مایحتاج عمومی به مردم در زمان بحران اجتناب‌ناپذیر است. بنا به محدودیت‌های شهر تهران به‌عنوان یکی از راه‌حل‌های اساسی مقابله غیرمتمرکز، پایگاه‌های پشتیبانی یا همان سوله‌های بحران به‌عنوان یکی از بخش‌های مهم نظام مدیریت بحران در نقاط مختلف شهر تهران در نظر گرفته شده است. در منطقه ما نیز سوله‌ها پایگاه‌های پشتیبانی در محله‌های مختلف در نظر گرفته شده است. «افشین عابدی» دبیر اجرایی ستاد مدیریت بحران منطقه در این رابطه می‌گوید: «در منطقه ۵ پایگاه مدیریت بحران داریم که شامل یک پایگاه ویژه در خیابان لرستان، میدان امام حسن(ع) و ۴ پایگاه چند منظوره در پاسدار گمنام (پایگاه‌الزهرا(س))، مخبر (پایگاه سعیدی)، آهنگ (پایگاه زیتون) و میثم (پایگاه نارنج) است. پایگاه‌های چندمنظوره 2 کارکرد مدیریت بحران در زمان بحران و کاربری‌های آموزشی و ورزشی در زمان عادی دارند. پایگاه ویژه واقع در میدان امام حسن(ع) محل استقرار ستاد مدیریت بحران نیز است. یک سوله دیگر هم که پایگاه معین منطقه به حساب می‌آید در خیابان نبرد جنوبی، جنب شهرداری منطقه قرار دارد که این سوله جانشین پایگاه ویژه به حساب می‌آید.»

کانکس‌های پشتیبانی
حامیان خاموش ما در هنگام بحران
شهر تهران به دلایل متعددی مانند وجود گسل‌های اصلی و فرعی متعدد، تراکم جمعیتی و ساختمانی بالا و وجود بافت فرسوده همواره مورد تهدید جدی بوده و با توجه به این اصل مهم که حادثه هیچ‌گاه خبر نمی‌کند در صورت وقوع زلزله و مسدود شدن راه‌های مواصلاتی، کمبود منابع و امکانات امدادرسانی و غیره دور از ذهن نخواهد بود. در همین زمینه سازمان مدیریت بحران شهر تهران غرفه‌هایی با عنوان پشتیبانی برای نگهداری تجهیزات امداد و نجات در محله‌ها قرار داده است. در منطقه ما ۱۲ غرفه پشتیبانی قرار دارد که «احسان دارابی» مسئول روابط‌عمومی ستاد بحران منطقه درباره آنها می‌گوید: «این غرفه‌ها با نظرسنجی از شهرداران نواحی و شورایاران محله‌ها در محله‌های مختلف منطقه مستقر خواهند شد که در آنها انواع تجهیزات امدادی از جمله چادر، بیل و کلنگ، موتور برق، پمپ، کیسه‌ خواب و... وجود دارد. در صورت بروز بحران، بچه‌های دوام منطقه به این تجهیزات امدادی دسترسی دارند و آنها را در اختیار اهالی قرار می‌دهند. اکنون ۱۲ محله منطقه به غرفه‌های امداد مجهز شده‌اند و قرار است به‌زودی ۹ غرفه دیگر هم به منطقه اضافه شود تا به‌این‌ترتیب همه محله‌های منطقه غرفه‌های امداد داشته باشند. غرفه نگهداری تجهیزات امداد نجات با حجم ۲۱ مترمکعب (طول ۴، عرض ۱/۵، ارتفاع ۴ متر)، 43 نوع تجهیزات (۸۰۰ قلم)، قفل الکترونیک قابل ‌بازگشایی از طریق مرکز فرماندهی و کنترل ستاد در زمان بحران، یک بالن برای هدایت نیروهای مردمی آموزش دیده به محل و تابلوی روان برای نمایش پیام‌های آموزشی و پیغام هشدار هستند.»
محل استقرار برخی از این غرفه‌ها عبارتند از:
‌ـ محله فرزانه: خیابان دهم فروردین، بین خیابان شیردم و خیابان خسروآبادی
‌ـ محله سرآسیاب: ضلع جنوبی میدان سرآسیاب
‌ـ محله نیکنام: میدان احمدیه، خیابان نظرآهاری، جنب مسجد امیرالمؤمنین(ع)
‌ـ محله جابری: میدان کلانتری، روبه‌روی مسجد ارباب
‌ـ محله آهنگ:میدان سرآسیاب، خیابان کندی، جنب میدان میوه و تره‌بار
‌ـ محله شیوا: میدان سرآسیاب ۷ خیابان گندمی، سرای محله شیوا

تخلیه امن اضطراری
جایی برای اقامت موقت و بی‌خطر
تخلیه امن اضطراری فرایندی است که طی آن شهروندان هنگام وقوع زلزله و خطرات ناشی از آن یا احتمال وقوع خطر، محل سکونت خود را ترک می‌کنند و تا زمان رفع خطر به مدت ۷۲ ساعت در مراکز تخلیه اضطراری مستقر می‌شوند. برای این مهم نقشه‌های ساده‌ای از محله‌ها در اختیار شهروندان قرار می‌گیرد که در آن مراکز تخلیه اضطراری محله و مسیرهای کلی حرکت به سمت این مراکز مشخص شده است.
مراکز تخلیه امن اضطراری، فضاهای باز یا مراکز سرپوشیده امن و مقاومی هستند که برای استقرار افراد محله از زمان وقوع بحران تا ۷۲ ساعت پس‌ازآن پیش‌بینی شده‌اند. به نظر می‌رسد در منطقه ما به دلیل وجود بافت فرسوده، تعداد زیادی از هم‌محله‌ای‌ها در صورت وقوع زلزله منازل خود را از دست خواهند داد. بنابراین وجود مکان‌های تخلیه امن حائز اهمیت هستند. عابدی، دبیر اجرایی ستاد مدیریت بحران منطقه درباره این مکان‌ها در منطقه می‌گوید: «ما بوستان‌های بزرگ منطقه را برای اسکان اضطراری پناهجویان در زمان حادثه در نظر گرفته‌ایم. کارهای اولیه هم در این بوستان‌ها انجام شده تا اگر روزی با بحرانی مواجه شدیم بتوانیم سریع‌تر چادرهای امداد را نصب کنیم و پناهجویان را اسکان دهیم. بوستان‌های بسیج، معین، گلسار، سهند، نارنج و زیتون برای اسکان پناهجویان در زمان وقوع حادثه انتخاب شده‌اند.» برای استفاده بهینه از این محل‌ها و خروج سریع از محل خطر و رسیدن به اماکن امن، نقشه‌های ویژه‌ای برای چگونگی عملکرد شهروندان در مراکز آموزش، تهیه و در گروه‌های دوام آموزش داده می‌شود که طی آن نقشه‌ها با بررسی اماکن پرآسیب سریع‌ترین و کم‌خطرترین مسیر برای دسترسی به بوستان‌های ذکر شده مشخص می‌شود.

آموزش
علاج واقعه قبل از وقوع
در جوامعی که به تدوین برنامه‌های آمادگی پیش از بحران مبادرت کرده‌اند میزان تلفات و نبود هماهنگی در انجام ‌وظیفه به نحو چشمگیری کاهش‌ یافته است. همسو با تحقق اهداف مردم‌باوری و افزایش مشارکت مردم و کارآمد شدن بیشتر سیستم مدیریت بحران شهر برای امدادرسانی بهینه و به موقع در دقایق اولیه بحران، سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران مصمم به اجرای طرح ایجاد گروه‌های داوطلب واکنش اضطراری در محله‌های شهر تهران شده است. در این طرح داوطلبان پس از طی دوره‌های آموزشی مرتبط با بحران و مدیریت آن شامل امداد و نجات، کمک‌های اولیه، اطفای حریق و... گروه داوطلب واکنش اضطراری محله «دوام» را تشکیل می‌دهند. «امیرحسین فیاض محمدی» مسئول آموزش دوام ستاد مدیریت بحران منطقه می‌گوید: «ستاد مدیریت بحران منطقه تاکنون ۱۴ گروه داوطلب واکنش اضطراری تشکیل داده است. در این ۱۴ گروه بیش از ۳ هزار نفر ازشهروندان منطقه آموزش دیده‌اند. حالا هرکدام از محله‌های ما ۲ تا ۳ گروه ۶۰نفره دارد.» وی اضافه می‌کند: «متقاضیان فعالیت در این گروه‌ها همواره پس از ادای سوگند رسمی وظایف خود را در قالب این گروه‌ها آغاز می‌کنند. همچنان نیز داوطلبانی که خواهان شرکت در گروه‌های دوام هستند می‌توانند پس از دریافت و تکمیل فرم ثبت‌نام داوطلب در پایگاه مدیریت بحران شهر تهران، آن را به ستاد مدیریت بحران منطقه تحویل دهند و آموزش ببینند.»

مناطق بحران‌زا
نقطه‌هایی که خطر را فریاد می‌زنند
یکی دیگر از کارهای ستاد مدیریت بحران منطقه برای کاهش تلفات و خسارت‌های ناشی از وقوع زلزله، شناسایی نقاط بحران‌زای منطقه و تهیه سند مخاطرات برای این نقاط است. دارابی، مسئول روابط‌عمومی ستاد مدیریت بحران منطقه دراین‌باره می‌گوید: «تاکنون ۲۲ نقطه بحران‌زا در منطقه شناسایی شده که از مهم‌ترین آنها می‌توان از پمپ بنزین کریمشاهیان، ایستگاه کلرزنی آب، بیمارستان مردم، پست برق شهید محلاتی، کانال ابوذر و بازار گل محلاتی نام برد.» دارابی درباره تهیه سند مخاطرات بیشتر توضیح می‌دهد: «درواقع این‌یک مانور دور میزی است. با حضور همه نیروهای امدادرسان از جمله هلال‌احمر، اورژانس، آتش‌نشانی، رئیسان اداره‌های آب، برق، گاز و... می‌نشینیم و بدترین حالت ممکن برای این نقاط بحران‌زا در زمان بحران را تصور می‌کنیم؛ بعد با همراهی نهادهای متصدی به دنبال راه چاره‌ای برای کاهش آسیب‌های این حوادث خواهیم بود.» دارابی اضافه می‌کند: «سامانه تخمین خسارت سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهرداری تهران پیش‌بینی کرده در صورت وقوع زلزله از مجموع ۵۰۰ هزار نفر جمعیت منطقه، ۲ هزار نفر کشته و ۲۵ هزار نفرزخمی خواهند شد. این در حالی است که منطقه ما در کنار مناطق ۱۰، ۱۱، ۱۲ و ۱۶ به دلیل گستردگی بافت فرسوده، بیشترین میزان تلفات را خواهند داشت. درواقع منطقه ۱۴ از نظر جمعیت جزو پر‌جمعیت‌ترین این مناطق و از نظر بافت فرسوده یکی ازمناطق فرسوده محسوب می‌شود. به همین دلیل مدیریت بحران باید جزو اولویت‌های مهم‌کاری تمام سازمان‌ها به‌ویژه شهرداری قرار گیرد.»

برگزاری مانور
تمرینی برای آمادگی‌های بعدی
عابدی، دبیر اجرایی ستاد مدیریت بحران منطقه از مانور به‌عنوان یکی دیگر از راه‌های کاهش اثرات زلزله نام می‌برد و می‌گوید: «ما هرسال مانورهای مختلفی در مدارس،‌سراهای محله و ساختمان‌های اداری منطقه داریم که هدف همه آنها آشنایی شهروندان با پناهگیری صحیح و هماهنگی هرچه بیشتر نیروهای امدادرسان است.» فیاض، مسئول آموزش دوام ستاد مدیریت بحران منطقه نیز در ارتباط با لزوم برگزاری مانورهای مختلف در میان مردم یا سازمان‌های مرتبط با موقعیت‌های بحران می‌گوید: «اجرای مانورها یکی از بخش‌های بسیار مهم آمادگی در برابر سوانح طبیعی به‌خصوص زلزله و سیلاب است و انجام این‌گونه مانورها به ارتقای آمادگی بیشتر نیروهای امدادی می‌انجامد. ما همواره سعی می‌کنیم مانورهایی برای گسترش تعاملات بین سازمان‌های خدمات‌رسان و امدادی در منطقه، ارزیابی سرعت عمل کارکنان به‌خصوص اعضای ستاد عمومی و تخصصی مدیریت بحران منطقه، ارزیابی امکانات موجود در منطقه ۱۴ و با توجه به در اختیار قرارگرفتن تجهیزات مورد نیاز در زمان بحران و ارزیابی نحوه عملکرد حاضران برگزار کنیم.» فیاض از مانور گسترده‌ای که سال گذشته در منطقه ما صورت گرفت یاد می‌کند و می‌گوید: «طی این مانور زلزله‌ای در حدود 5 و نیم ریشتر در اثر فعال شدن گسل نیاوران (فرضی) شبیه‌سازی و توسط آن، اداره پست منطقه ۱۷ در ساعت اداری تخریب شد. این زلزله فرضی باعث ایجاد اتصالات برقی و درنتیجه حریق در طبقه منفی یک ساختمان اداره پست شد. همچنین با بروز این زلزله شبیه‌سازی‌شده، خیابان کوثر از نظر ترافیکی مسدود و معاونت حمل‌ونقل و ترافیک منطقه ۱۴ به همراه پلیس راهور برای حل این مشکل به‌سرعت وارد عمل شدند. در این مانور به محض بروز حادثه، فراخوانی داده و ستاد مدیریت بحران شهرداری منطقه ۱۴ بدون اتلاف وقت تشکیل شد. بعد از تشکیل ستاد بحران، تمامی اداره‌های تخصصی شامل آتش‌نشانی، اورژانس، هلال‌احمر، برق، گاز، آب، پلیس راهور، نیروهای یگان ویژه، پلیس امنیت، کلانتری و بسیج منطقه ۱۴ در محل حادثه حاضر شدند و به افراد آسیب دیده خدمت‌رسانی انجام دادند.» وی با توضیح تجهیزات و ادوات به کار گرفته شده در این مانور توسط نیروهای امدادی افزود: «تمامی اداره‌های تخصصی مسئول در مانور مدیریت بحران منطقه از جمله معاونت‌های شهرداری منطقه ۱۴ و نیروهای ۱۳۷ منطقه با حداکثر توان خود در این مانور حاضر شدند. تعداد ۵ دستگاه ماشین آتش‌نشانی با نفرات متخصص و تجهیزاتی نظیر نرده‌بان مرتفع، گروه تونل نجات، یک دستگاه آمبولانس سازمان هلال‌احمر و ۱۰ نفر از نیروهای امدادی این سازمان، یک دستگاه آمبولانس اورژانس تهران مجهز به واحد ‌تریاژ برای انتقال مصدومان و حدود ۴۰ نفر از نیروهای عملیاتی یگان ویژه و سازمان بسیج در این مانور حضور داشتند. در ادامه این مانورچادر فرماندهی ستادمدیریت بحران در محل شهرداری منطقه برپاشد و نماینده تمامی نهاد‌ها حضور پیدا کردند.» فیاض اضافه می‌کند: «طی اجرای مانورهای یادشده مواردی مثل تخلیه اضطراری ساختمان، اسکان ایمن مجروحان حادثه در نزدیک‌ترین مکان امن، امداد‌رسانی گروه‌های دوام به افراد آسیب‌دیده و اتفاق حریق آزمایشی تمرین شد.»



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code