منطقه 15

حریم سبز

نویسنده: نیما حبیبی
«کمربند سبز تهران» اصطلاحی است که به گوش اغلب پایتخت‌نشینان چندان آشنا نیست...
1396/09/04
  «کمربند سبز تهران» اصطلاحی است که به گوش اغلب پایتخت‌نشینان چندان آشنا نیست. شاید فقط افرادی که در حوزه فضای سبز و امور شهری مطالعه کرده‌اند با فعالان محیط‌زیست درباره آن اطلاعات کافی داشته باشند. کمربند سبز پایتخت نوار باریکی از فضای سبز است که از طریق جنگلکاری و درختکاری در حاشیه تهران شکل می‌گیرد. البته این نوار سبز فقط روی نقشه باریک به نظر می‌رسد وگرنه مساحت زیادی دارد و دورتادور پایتخت را در بر می‌گیرد. با اینکه از طرح این ایده بیش از 40 سال می‌گذرد به دلیل مشکلات اجتماعی و به‌ویژه گسترش اجتناب‌ناپذیر محدوده شهر اجرای آن در دوره‌های زمانی مختلف با چالش‌های جدی‌ای مواجه شده است. جغرافیای شهر به مرور گسترش یافت و برخی محله‌های حاشیه‌ای پایتخت در واقع روی محدوده ابتدایی طرح کمربند سبز شکل گرفتند و‌ آباد شدند. برخی محله‌های منطقه 15 نیز چنین وضعیتی دارند. با این شرایط در چند دهه اخیر مساحت و طول کمربند سبز مدام افزایش یافته و البته اجرا و تکمیل آن نیز مشکل‌تر شده است.

چقدر بود؟ چقدر شد؟
پیشینه این طرح به دهه 50 شمسی می‌رسد. تا پیش از انقلاب فقط 3 پارک جنگلی سرخه‌حصار، چیتگر و لویزان با مجموع مساحتی حدود 3 هزار هکتار به‌عنوان کمربند سبز تهران شناخته می‌شد. اجرای طرح کمربند سبز در دورتادور پایتخت سال‌های طولانی به دلیل تحولات اجتماعی متوقف ماند ولی طی 3 دهه اخیر مدام بر مساحت کمربند سبز افزوده شد تا وسعتش به 39 هزار هکتار رسید. در چشم‌انداز بلندمدت شهری نیز قرار است این فضای سبز ارزشمند در حاشیه پایتخت به مساحتی حدود 50 هزار هکتار برسد. در حال حاضر تملک زمین‌هایی که معارضان حقیقی و حقوقی دارد مانع اصلی پیش روی اجرای طرح کمربند سبز است.

چه فایده‌ای دارد؟
تجربه‌های موفقیت‌آمیز اجرای کمربند سبز در کلانشهرهای جهان ثابت می‌کند هر شهری به مانعی طبیعی از جمله جنگلکاری نیاز دارد تا مرزهایش معلوم باشد و مشکلاتش هم محدود بماند. در واقع بسیاری از مشکلات امروزی پایتخت از جمله افزایش جمعیت، ترافیک، آلودگی هوا و محیط‌زیست نتیجه نبودن کمربند سبز است که می‌توانست از گسترش بی‌رویه محدوده شهری جلوگیری کند. ایجاد بادشکن طبیعی و مقابله با توفان، تصفیه طبیعی هوا، مقابله با پدیده انتشار گرد و غبار، تثبیت خاک، افزایش ظرفیت ذخیره آب و تقویت سفره‌های زیرزمینی، جلوگیری از بروز خسارات ناشی از سیلاب‌ها، ایجاد یک اکوسیستم طبیعی پایدار و همچنین تعدیل دما و رطوبت هوا از مهم‌ترین فواید زیست‌محیطی کمربند سبز است. علاوه بر آن وجود فضای سبز طبیعی از تصرفات غیرمجاز در حاشیه شهر جلوگیری می‌کند. ایجاد چشم‌اندازی زیبا و مفرح در اطراف شهر و شکل‌گیری اماکن تفرجگاهی و گردشگری در حاشیه بافت مسکونی از دیگر مزایای کمربند سبز است.

مسیر کمربند سبز در منطقه
کمربند سبز پایتخت در منطقه ما از محدوده کوه‌های بی‌بی شهربانو شروع می‌شود و تا اراضی قصرفیروزه ادامه می‌یابد. پارک جنگلی توسکا که اراضی آن تا حدود 30 سال پیش محل تخلیه زباله و نخاله بود از سال 1360 ساخته شد. همین یک تکه از کمربند سبز تهران به تنهایی یکی از مهم‌ترین و معروف‌ترین پارک جنگلی‌های پایتخت است و برای ساکنان منطقه مکانی برای تفرج و پناه بردن به دامن طبیعت. پارک جنگلی 100 هکتاری توسکا به همراه 500 هکتار جنگلکاری ارتفاعات بی‌بی شهربانو بخش قدیمی‌تر کمربند سبز در منطقه ما محسوب می‌شوند.

مدام گسترده‌تر می‌شود
طی سال‌های اخیر بر اساس طرح کمربند سبز بیش از 200 هکتار جنگلکاری در کوه‌های بی‌بی شهربانو انجام شده و در اراضی کوه‌های مسگرآباد نیز از حدود 5 سال پیش جنگلکاری آغاز شده است. محدوده 50 هکتاری حاشیه بزرگراه شهید شوشتری نیز از دیگر بخش‌های کمربند سبز تهران است. در محدوده معروف به گود سیاه‌کوه که برای چند دهه یکی از مراکز اصلی تخلیه نخاله ساختمانی از سراسر پایتخت بود بیش از 250 هکتار اراضی جنگلکاری اجرا می‌شود. بخش‌هایی از اراضی مسگرآباد و بزرگراه شهید شوشتری در اختیار سازمان منابع طبیعی است و پس از واگذاری این اراضی و اتمام جنگلکاری، کمربند سبز منطقه تکمیل خواهد شد. در آستانه سال 96 نیز ستاد اجرایی فرمان امام(ره) بخشی از اراضی حاشیه‌ای ارتفاعات مسگرآباد و محدوده شرق محله مسعودیه را در اختیار کمربند سبز پایتخت گذاشت تا طرح 90 هکتاری جنگلکاری برکت افتتاح شود.

گونه‌های گیاهی مقاوم می‌آیند!
برای جنگلکاری‌های حاشیه شهر از‌گونه‌های گیاهی مقاوم در برابر شرایط جوی استفاده می‌شود. در تهران‌گونه‌هایی که نیاز آبی کمتری داشته باشند در اولویت هستند. بر این اساس انواع کاج، سرو نقره‌ای، سرو زربین، ارغوان، توت، اقاقیا، نارون، زبان گنجشک و چنار مهم‌ترین‌گونه‌های گیاهی کمربند سبز پایتخت هستند.



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code