منطقه 15

ننه کربن!

نویسنده: زینب کریمی
وقتی برای نخستین بار به پژوهش‌سرای دانش‌آموزی ابن‌سینا در خیابان خاوران پاگذاشت و در کلاس‌های آن شرکت کرد فکرش را هم نمی‌کرد آنقدر این محیط پژوهشی تحقیقاتی برایش جذاب باشد که بتواند در آن چندین نوآوری داشته باشد و علاوه بر آن عنوان برترین پژوهشگر کنگره آسیایی نانو را به دست آورد...
1395/10/18
 وقتی برای نخستین بار به پژوهش‌سرای دانش‌آموزی ابن‌سینا در خیابان خاوران پاگذاشت و در کلاس‌های آن شرکت کرد فکرش را هم نمی‌کرد آنقدر این محیط پژوهشی تحقیقاتی برایش جذاب باشد که بتواند در آن چندین نوآوری داشته باشد و علاوه بر آن عنوان برترین پژوهشگر کنگره آسیایی نانو را به دست آورد. آن هم در رقابت با استادان دانشگاه و دانشجویان مقطع دکترا. «زهرا رضایی» متولد 1376 و ساکن محله ابوذر است و به خاطر پژوهش‌هایش بارها در جشنواره‌های علمی موفق به کسب رتبه شده است. چند ماه از دانشجو شدن زهرا رضایی می‌گذرد و او حالا روی صندلی دانشگاه تهران مهندسی مواد و متالورژی می‌خواند، اما هنوز پژوهش‌هایش را در پژوهش‌سرای دانش‌آموزی دنبال می‌کند. گفت‌وگوی ما با جوان مخترع و پژوهشگر هم‌محله‌ای را می‌خوانید.

                  پژوهش‌سرا نخستین پله                                   
پرورش ایده‌های خلاقانه به دوران کودکی‌اش برمی‌گردد، از بازی‌های خلاقلانه با دوستانش گرفته تا کاردستی‌هایی که متفاوت از دیگر دوستانش می‌ساخت. آرزوی مخترع شدن از همان کودکی در ذهن او شکل گرفت، اما فقط در حد آرزو باقی نماند. ماجرای مخترع شدن او ارتباط مستقیم با پژوهش‌سرای ابن‌سینا دارد. او از حضورش در پژوهش‌سرا برایمان می‌گوید: «از دوران راهنمایی در مدرسه نمونه دولتی درس خوانده‌ام، مدرسه‌راهنمایی نمونه دولتی شهید همت و دبیرستان نمونه دولتی باهنر. فشار درس در مدارس نمونه دولتی زیاد است. بچه‌ها مجبورند سخت درس بخوانند و معمولاً زمان کافی برای تفریح و استراحت ندارند. وقتی با خبر شدیم که پژوهش‌سرای دانش‌آموزی ابن‌سینا کلاس‌های المپیاد نانو برگزار می‌کند با بچه‌ها قرار گذاشتیم که به هوای رفتن به کلاس‌های پژوهش‌سرا کمی تفریح کنیم. با این فکر نخستین جلسه را به پژوهش‌سرا رفتیم، اما همان یک جلسه کافی بود تا من متوجه شوم که جای مورد علاقه‌ام را پیدا کرده‌ام. کلاس از ساعت 8 تا10 صبح بود. همان نخستین جلسه چند موضوع به ما داده شد تا برویم و درباره‌اش تحقیق کنیم. یادم نمی‌رود آن روز بچه‌ها رفتند، اما من تا ساعت 6 بعدازظهر ماندم و در اینترنت جست‌وجو کردم. به ما گفتند اصلاً جست‌وجوی اینترنتی فارسی انجام ندهید و باید جست‌وجوی انگلیسی کنید. خوشبختانه زبان من خوب بود و مشکلی در این زمینه نداشتم، اما اصطلاحات تخصصی علم نانو کار را عقب می‌انداخت. دیگر هر پنجشنبه پژوهش‌سرا پاتوق من بود. کاوش و پژوهش و جایی که بتوانم در آن تحقیقات هدفمند انجام دهم همان گمشده‌ای بود که مدت‌ها دنبالش بودم. خیلی خوشحال بودم چنین پژوهش‌سرایی در منطقه ما و در نزدیک خانه‌ام قرار دارد.»

                 رقابت با استادان دانشگاه                               
پشتکار در پژوهش بالاخره او را به اهدافش رساند. رضایی درباره نوآوری‌هایش می‌گوید: «تاکنون 4 نوآوری داشته‌ام. سنتز سبز گرافن، نخستین طرحی بود که با دوستانم انجام دادیم. بعد از تولید گرافن توانستیم‌گونه سبز یا همان دوستدار محیط‌زیست آن را با هزینه‌ای محدود و با استفاده از ضایعات طبیعی سنتز کنیم. این ماده در ال‌سی‌دی‌های انعطاف‌پذیر و نسل جدید نمایشگرها استفاده می‌شود. قرار است این سنتز جدید به‌صورت مقاله به‌صورت جهانی منتشر شود. طرح دوم، سنتز سبز نانو ذرات نقره است. این سنتز آنتی‌باکتریالی است که کاربردهای پزشکی دارد و تولید آن حدود یک سال طول کشید. سومین طرح مربوط به سنتز ایروژل بود. سال 2012 کشور چین ایروژل گرافن را تولید کرده، اما ما سنتزی ارزان‌تر و سریع‌تر از آن را انجام دادیم. چهارمین اختراع که بسیار پرزحمت بود و با حداقل امکانات آن را ساختم دستگاه خشک کن چندمنظوره بود. این دستگاه قابلیت خشک کردن ایروژل را دارد. تا جایی که میوه یا هر چیز دیگری بدون تغییر در ظاهر خشک می‌شود. برای این طرح در کنگره آسیایی نانو (ANFC) به‌عنوان دومین سخنران برتر کنگره انتخاب شدم. رقبای ما در این کنگره استادان دانشگاه و دانشجویان مقطع دکترا بودند و باورشان نمی‌شد که من دانش‌آموز سال دوم دبیرستان هستم. کسب رتبه اول در 3 دوره پی در پی جشنواره نانو و عنوان برگزیده برتر در 3 دوره جشنواره خوارزمی از دیگر موفقیت‌هایم بود.»

                ننه کربن‌های سرگردان                                 
ترم اول دانشگاه است، اما هنوز نمی‌تواند از آزمایشگاه‌های دانشگاه تهران استفاده کند. می‌گوید: «جالب است در دانشگاه نمی‌توانی پژوهش‌هایت را دنبال کنی. ما را قبول ندارند. این‌طور که فهمیدم آزمایشگاه‌ها برای دانشجویان دکتری است. یعنی من باید صبر کنم تا دانشجوی دکتری شوم تا بتوانم پژوهش کنم. به همین خاطر هر پنجشنبه به پژوهش‌سرا می‌آیم و مشغول تحقیقاتم می‌شوم. متأسفانه سیستم آموزشی ما مشکل دارد. تفکر غالب مردم اشتباه است و مردم تصور می‌کنند دانش‌آموزانی که ریاضی خوبی ندارند ضریب هوشی پایینی دارند. در حالی که آن دانش‌آموز حتماً در رشته دیگری مهارت دارد، اما شرایطی وجود ندارد که مهارت‌های فردی کشف و بهره‌برداری شود. در حالی که با کشف خلاقیت و مهارت‌ها می‌توان بسیاری از مشکلات را رفع کرد. مثلاً من از مردم و شاغلان مختلف می‌پرسم که در شغل خود چه مشکل و محدودیت‌هایی دارند. چراکه هر محقق و مخترع وظیفه دارد مشکل مردم را حل کند به همین دلیل سعی می‌کنم مشکلاتی را که افراد در شغلشان دارند از آنان بپرسم و با ایده‌هایم آنها را حل کنم. برای خیلی‌ها خنده‌دار است، اما دوست دارم مانند خانم پژوهشگر و مخترعی که در آمریکا مشغول به فعالیت است و لقب «ملکه کربن» را گرفته روزی لایق این لقب شوم. دوستانم به شوخی به من می‌گویند می‌توانیم «ننه کربن» صدایت کنیم. حالا اسم من بین دوستانم ننه کربن است.»

می‌خواهم برج میلاد را برای همیشه تمیز کنم
تفریحش رفتن به بوستان‌های زیباست و دوست دارد این زیبایی را در همه جای شهر ببیند. می‌گوید: «ظاهر نابسامان نماهای ساختمان مشکل بزرگی است که در پایتخت دیده می‌شود، به‌ویژه در مناطق جنوبی شهر. متأسفانه مردم برای این کار مشارکت کمی دارند. حتی ما در زمینه تفکیک زباله نیاز به فرهنگسازی جدی داریم. آلودگی زیست‌محیطی این روزها به یکی از چالش‌های شهری تبدیل شده است. جالب است حتی برج میلاد که حالا نماد تهران است نیاز به نظافت بیشتری دارد. می‌توان برای همیشه این برج را تمیز دید. ماده‌ای را می‌توانیم سنتز کنیم که خود تمیزشونده است و فقط کافیست یکبار آن را روی برج استفاده کنیم.»




ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code