منطقه 16

بانوان آباد‌گر

نویسنده: مریم قاسمی
تلاش برای عمران و‌ آبادانی محله، زن و مرد نمی‌شناسد. همان‌طور که در تاریخ بسیاری را سراغ داریم که در دوران حیات خود تأثیر‌گذار بوده‌اند...
1396/03/28

تلاش برای عمران و‌ آبادانی محله، زن و مرد نمی‌شناسد. همان‌طور که در تاریخ بسیاری را سراغ داریم که در دوران حیات خود تأثیر‌گذار بوده‌اند. داستان و حکایت 5 بانوی فعال در محله باغ آذری واقع در خزانه بخارایی شمالی نیز مصداق این مطلب است. این شهروندان فعال و مشارکت جو مشکلات محله را رصد و با پیگیری از مراجع مربوطه چاره‌ای برای حل آنها پیدا می‌کنند. ناگفته نماند بانوان فعال محله در حوزه‌های مختلف عمران، ترافیکی، شهرسازی، ورزش، اشتغالزایی، کارآفرینی، فضای سبز، زیبا سازی، خدمات شهری، اجتماعی و فرهنگی تأثیر‌گذار بوده‌اند. فعالیت خودجوش این هم‌محله‌ای‌ها باعث شده تا دیگر ساکنان محله نیز با آنها همکاری داشته باشند. از نظافت و پاکیزگی کوچه و خیابان‌ها، رسیدگی به فضای سبز و درختان تا برپایی کلاس‌های تقویتی و رفع اشکال برای دانش‌آموزان و کارگاه‌های آموزش خیاطی، گلدوزی و آشپزی برای بانوان نیازمند شغل و حرفه، به محله باغ آذری و خیابان شهید زارع رفتیم تا با بانوان فعال و پیگیر محله آشنا شویم.


شناسایی خیّران هم‌محله‌ای
همان‌طور که پیش‌تر گفته شد نیاز و خواسته ساکنان محله متفاوت است، بنابراین باید در زمینه‌های گوناگون فعالیت داشت. «‌‌مرضیه زارع» با اشاره به این موضوع که در امور شهر و محله از وجود خیّران بهره می‌برند. می‌افزاید: «افراد نیکوکار فقط دارندگان پول و سرمایه نیستند، برخی از همشهریان علم و دانش و تجربه خود را در اختیار افراد نیازمند می‌گذارند. مثلاً اکنون که به فصل تابستان و تعطیلات مراکز آموزشی رسیده‌ایم، تعدادی از افراد تحصیلکرده و دانشجویان رشته‌های مختلف تحصیلی اعلام آمادگی کرده‌اند که برای دانش‌آموزان محله کلاس رفع اشکال درسی یا تقویتی بگذارند، اما بدون دریافت مزد و حقوق. این‌گونه برنامه‌ها در چنین محله‌هایی بسیار تأثیر‌گذار است، چراکه بیشتر خانواده‌های ساکن در محله از اقشار ضعیف و کم‌درآمد هستند و برای رشد تحصیلی فرزندان خود نمی‌توانند پولی برای ثبت‌نام در مرکز آموزشی خصوصی کنار بگذارند.» او عنوان می‌کند که کلاس‌های آموزشی رایگان به نوبت در خانه شهروندان برپا می‌شود تا مشکل تأمین فضا و جا برای آموزش بچه‌ها از میان برداشته شود.»

اهالی همیشه پای کارند
در یک روز آفتابی گرم با بانوان تلاشگر در کنار ساختمان دفتر نوسازی محله قرار گذاشتیم. «‌‌آسیه رنجکش»، «مرضیه زارع»، «رقیه آذری»، «الهه عابد» و «نسیبه اکبری» 5 بانوی فعال محله هستند که در طول هفته چند مرتبه در محدوده محله‌شان گشت می‌زنند تا مسائل و مشکلات شهروندان را جست‌وجو و با شناسایی نقاط ضعف و قوت محله چاره‌ای برای آبادانی هرچه بیشتر محله‌شان پیدا کنند. «‌‌نسیبه اکبری» یکی از بانوان محله است که دغدغه بسیاری برای افزایش رفاه و آسایش شهروندان دارد. همراه او و دیگر بانوان مسیر خیابان شهید زارع را به سمت چند کوچه ادامه می‌دهیم. اکبری از مشکلاتی که در محله شناسایی و به نوبت پیگیری می‌شود، صحبت می‌کند و می‌گوید: «‌متأسفانه در بسیاری از کوچه‌ها مثل شهید برین، شهید شنگی و... با مشکل خاموشی و کمبود روشنایی مواجه هستیم. البته در این‌گونه معابر پایه چراغ‌ وجود دارد، اما بیشتر لامپ‌ها به مرور زمان سوخته شده و دیگر روشن نمی‌شود.» «‌مرضیه زارع» یکی دیگر از بانوان فعال محله است که در ادامه حرف‌های اکبری می‌گوید: «البته تا زمانی که مسئولان نسبت به رفع نواقص خاموشی در معابر محله اقدام کنند، اهالی خودشان دست به کار ‌شده و با نصب و روشن کردن لامپ جلو در خانه‌شان به رهگذران کمک می‌کنند تا مسیر جلو پایشان را ببینند و زمین نخورند.»

فعالیت‌های اجتماعی با روش‌های خلاقانه
همین‌طور که با شهروندان فعال محله در طول خیابان قدم می‌زنیم به مدرسه شهید چنگیزپور می‌رسیم. «آسیه رنجکش» یکی دیگر از هم‌محله‌ای‌هاست که به وضعیت نامناسب پیرامون مدرسه و پیاده‌روها اشاره می‌کند و می‌گوید: «مدتی بود که به اینجا می‌آمدیم و با صحنه‌های بسیار ناراحت‌کننده مواجه می‌شدیم. تعدادی از ساکنان محله و کاسبان زباله‌های منزل خود را اینجا رها می‌کردند و می‌رفتند. به همین دلیل فضای بیرون مدرسه بسیار کثیف، آلوده و همراه با بوی نامطبوع بود. دانش‌آموزان و والدین زمانی که می‌خواستند از این مسیر‌ تردد کنند با مشکلات مختلفی روبه‌رو بودند و احتمال داشت بیماری و مریضی به سراغشان بیاید، بنابراین تصمیم گرفتم با جدیت برای حل این مشکل وارد میدان شویم.»«‌نسیبه اکبری» با بیان اینکه ما در بسیاری از فعالیت‌های اجتماعی از روش‌های ابتکاری و خلاقانه بهره‌ می‌بریم، می‌افزاید: «برای اصلاح رفتار اشتباه شهروندانی که زباله‌های خانه‌شان را در محوطه بیرونی مدرسه چنگیزپور رها می‌کردند از پیام‌های تبلیغاتی استفاده کردیم. به این صورت که نکات بهداشتی و آثار رعایت حقوق شهروندی را در برگه‌های کوچک نوشتیم و در جاهای مناسب و تابلوهای اعلانات، مساجد و... نصب کردیم. جالب اینکه نتیجه‌اش غیر‌قابل باور بود. از آن تاریخ به بعد شهروندان از ریختن زباله در اطراف مدرسه خودداری می‌کردند و داخل مخازن زباله می‌ریختند.»

تقسیم‌ کارها بین یکدیگر
ساکنان محله با مشکلات گوناگون مواجهند که شناسایی و پیگیری آن نیازمند صرف وقت و زمان بیشتری است. به همین دلیل با تقسیم‌ کارها بین شهروندان برای رسیدن به هدفشان تلاش می‌کنند. «رقیه آذری» از بانوان فعال محله است که در ادامه صحبت‌های دوستانش می‌گوید: «ما مشکلات محله‌مان را طبقه‌بندی کرده‌ایم. آب و فاضلاب، برق، فنی و عمران، خدمات شهری و فضای سبز، حمل‌ونقل و ترافیک و... هر یک از ساکنان با توجه به علاقه‌مندی در حوزه‌های مختلف یکی از موضوعات را از طریق نهادهای مربوطه پیگیری می‌کند و به نتیجه می‌رساند. البته ناگفته نماند گره حل برخی از مشکلات تنها به دست مردم است؛ مثلاً اگر ساکنان کوچه و خیابان بدون در نظر گرفتن حقوق سایر شهروندان، جلو در خانه‌شان را نظافت و جارو نکنند، چه اتفاقی می‌افتد؟ خب؛ کوچه و محله‌شان کثیف و غیر‌قابل زندگی می‌شود. بنابراین هرکدام از ما باید ابتدا وظیفه‌مان را در قبال شهر و محله‌مان انجام دهیم و بعد از دیگران توقع داشته باشیم.»«‌آسیه رنجکش‌» از ساکنان قدیمی محله خزانه بخارایی شمالی است که به رنگ‌آمیزی در خانه‌ها اشاره می‌کند و می‌گوید: «قبلاً درِ خانه‌ها به این شکل نبود. مدتی قبل با همکاری دفتر نوسازی محله شهروندان را به رنگ‌آمیزی در ورودی خانه‌هایشان تشویق کردیم. اعلام کردیم هر خانواری که در منزلش را رنگ‌آمیزی کند یک گلدان گل جایزه می‌گیرد. این موضوع باعث شد تا کوچک و بزرگ دست به دست هم بدهند و در ورودی خانه‌شان را نونوار کنند.»

تشویق شهروندان جواب می‌دهد
شاید در ابتدای کار ساکنان کوچه و خیابان‌ها تمایل زیادی برای مشارکت در امور محله نداشته باشند، اما به مرور زمان وقتی می‌بینند که همسایه دیوار به دیوار خانه‌شان آستین بالا زده و برای زیبایی و‌ آبادانی محله‌ زحمت می‌کشند نا خودآگاه آنها نیز به جمع افراد فعال اضافه می‌شوند. «‌الهه عابد» از دیگر بانوان فعال محله است که از اجرای طرح اهدای گلدان گل به ساکنان محله خاطرات خوبی دارد. می‌گوید: «مشارکت اهالی برای رنگ‌آمیزی در خانه‌های قدیمی که چهره نامناسبی داشت، بالا بود و شهروندان ساعت‌ها زحمت ‌کشیدند و با هم رقابت کردند. شاید ارزش مادی هدیه ما آنقدر بالا نبود، اما همین که مردم بدانند در ازای مشارکت در امور محله تشویق می‌شوند، میل و رغبت بیشتری برای همراهی دیگران پیدا می‌کنند.»اکنون اگر به محدوده محله بیایید و به کوچه‌های منشعب به خیابان شهید زارعی سر بزنید، متوجه می‌شوید که در همه خانه‌ها رنگ‌آمیزی شده و چهره زیبا و مناسبی به محله داده است. «آسیه رنجکش» در ادامه صحبت‌های این هم‌محله‌ای می‌گوید: «کارگروهی و مشارکت مردم در امور محله تنها به رنگ‌آمیزی در خانه‌ها ختم نمی‌شود. رفت و روب جوی آب، نظافت و جارو کردن پیاده‌روهای مقابل خانه، آبیاری گل‌ها و گیاهان محله، امحای برچسب‌های تبلیغاتی روی دیوارها و... نیز بخشی از فعالیت‌هایی است که با مشارکت اهالی انجام می‌شود.»

صاحب بازار میوه و ‌تره‌بار شدیم
فعالیت بانوان هم‌محله‌ای در طول این سال‌ها آنقدر تأثیر‌گذار بوده که اکنون اگر شهروندان و کاسبان در محله‌شان با مشکلی روبه‌رو شوند، موضوع را با آنها در میان می‌گذارند تا پیگیری‌ کنند. «‌‌نسیبه اکبری» یکی از مواردی را که بانوان هم‌محله‌ای پیگیری و آن را به نتیجه رسانده‌اند چنین توضیح می‌دهد: «سال‌ها قبل‌تره‌باری در محله‌مان وجود داشت که به دلایلی تعطیل شد، از آن زمان به بعد ساکنان محله برای خرید انواع میوه و‌تره‌بار مجبور بودندبه نقاط دورتر بروند که بسیار سخت و هزینه بر بود، به‌ویژه برای سالخوردگان، بانوان و افراد معلول و نا توان. به همین دلیل میزان نارضایتی اهالی افزایش پیدا کرد و ما با بانوان هم‌محله‌ای تصمیم گرفتیم موضوع راه‌اندازی بازار میوه و‌تره‌بار جدید را در محله‌مان پیگیری کنیم.»شهروندان فعال محله این موضوع را با مسئولان شهرداری ناحیه یک در میان گذاشتند و برای تأمین خواسته اهالی اصرار ورزیدند تا «نهایت با در نظر گرفتن بودجه و زمین مناسب بازار میوه و‌ تره‌بار محله راه‌اندازی شد و به بهره‌برداری رسید. «‌‌رقیه آذری» می‌گوید: «کاش بازار میوه و ‌تره‌بار محله‌ در نزدیکی خیابان شهید زارع بود تا بیشتر در دسترس مردم باشد، اما به هر‌ترتیب این کار با پیگیری بانوان محله به نتیجه رسیده و ارزشمند است.»

معرفی فضاهای ناامن محله  و ایجاد خط اتوبوسرانی
یکی از نقاط ضعف محله باغ آذری که زندگی ساکنان را تحت تأثیر قرار داده، پدیده اعتیاد و کارتن‌خوابی است. البته بیشتر این افراد ساکن محله نیستند و از نقاط دیگر از جمله دروازه غار و هرندی به اینجا مهاجرت کرده‌اند. هرچند که شهرداری و نیروی انتظامی تلاش زیادی برای جمع‌آوری و انتقال آنها به مراکز ترک اعتیاد و باز‌پروری کرده ‌است، اما افراد معتاد همچنان در زمین‌های خالی و بایر و نقاط کور و دور از چشم مأموران انتظامی تردد دارند. «‌‌آسیه رنجکش» در این‌باره می‌گوید: «معرفی نقاط و فضاهای ناامن شهری از کارهایی است که در این مدت به همت بانوان هم‌محله‌ای انجام شد تا متولیان امر با دیوارکشی، محصور کردن و... پاتوق افراد معتاد و بزهکار را برای همیشه از بین ببرند. مثلاً در محدوده بوستان میثاق زیر درختان و لابه‌لای بوته‌ها افراد معتاد و بی‌خانمان بسیاری حضور داشتند که مدتی قبل به کمک بسیجیان هم‌محله‌ای پاکسازی آنجا انجام شده، اما هرازگاهی دوباره شاهد حضور افراد معتاد در محله هستیم.»«‌نسیبه اکبری» یکی دیگر از مشکلات ساکنان محله را مطرح می‌کند: «در نزدیکی محله‌مان 2 خط اتوبوس شامل ترمینال جنوب‌ـ خاوران و ترمینال جنوب – پایانه افشار داریم که در طول مسیر در محله باغ آذری و خزانه بخارایی شمالی ایستگاه ندارند. بنابراین اهالی ناچارند برای رسیدن به نزدیک‌ترین ایستگاه اتوبوس سوار تاکسی و مسافربرهای شخصی شوند که هزینه زیادی را به خانواده‌ها تحمیل می‌کند. پیگیری این موضوع یکی از اولویت‌های‌کاری ما در تابستان امسال است.»

جمع‌آوری و اهدای اسباب‌بازی و لباس نو به کودکان
بانوان فعال محله با حضور در اماکن فرهنگی و مذهبی از جمله مساجد و پایگاه‌های بسیج و حسینیه‌ها و صحبت با ساکنان محله در جریان کمبودها و نیاز مردم قرار می‌گیرند. «‌‌نسیبه اکبری» که سابقه بیشتری در فعالیت‌های محلی دارد در این زمینه می‌گوید: «یکی از برنامه‌هایی که همزمان با آغاز تابستان اجرا می‌شود، جمع‌آوری اسباب‌بازی، کیف و کفش، لباس و پوشاک و همچنین کتاب‌های درسی برای کودکان نیازمند است. در این طرح هرکدام از خانواده‌ها، این‌گونه وسایل را کنار می‌گذارند تا از طریق مناسب در اختیار کودکان نیازمند قرار بگیرد.»
اکبری درباره اقدامات خیر‌خواهانه برخی از اهالی می‌گوید: «برخی تمایل به ارائه خدمات شغلی و حرفه‌ای رایگان به شهروندان دارند. مثلاً خیاط محله تصمیم می‌گیرد بخشی از زمانش را صرف آموزش افراد جویای کار کند یا اینکه برای کودکان‌کار پیراهن و شلوار بدوزد یا بانوان فعال و نیکو‌کاری که چند قلم از کالاهای مورد نیاز نوعروسان محله را خریداری می‌کنند تا هرچه زودتر سرو سامان پیدا کنند و به خانه بخت بروند. البته در محله ‌ما بانوانی زندگی می‌کنند که مهارت آشپزی دارند و آموخته‌های خود را در اختیار نوعروسان جوان و دختران دم بخت قرار می‌دهند.»


 




ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code