منطقه 17

جنوب‌شرق منطقه سبز در سبز

نویسنده: علی پورسعید
همزمان با رشد فعالیت‌های نوسازی در بخش‌های قدیمی منطقه، مدیران شهری همواره کوشیده‌اند به نیازهای تازه در این بافت‌ها هم توجه ویژه‌ای شود...
1396/03/23
 همزمان با رشد فعالیت‌های نوسازی در بخش‌های قدیمی منطقه، مدیران شهری همواره کوشیده‌اند به نیازهای تازه در این بافت‌ها هم توجه ویژه‌ای شود. از جمله در حوزه فضای سبز که امروزه یکی از نیازهای اصلی ساکنان در کلانشهرها محسوب می‌شود. در این راستا، برنامه‌ریزی و طراحی شهری پایدار عرصه عمومی در فضای سبز پهنه جنوب‌شرق منطقه، از طرح‌های بزرگ عمرانی و شهری منطقه است که در کنار فعالیت‌های نوسازی در قسمت بافت‌های فرسوده این بخش از منطقه در حال انجام است. محدوده این طرح در طرح تفصیلی با پهنه G322 مشخص شده‌است. در این طرح تلاش شده تا مفاهیم و اصول پایداری در طراحی فضای سبز به‌عنوان یک عرصه عمومی در جنوب‌شرقی محله جنوب بلورسازی، مورد توجه واقع شود. توجه به مسائلی در حوزه‌های جمعیتی، اجتماعی، فرهنگی و زیست‌محیطی حاکم بر محیط بلافصل محدوده‌ مورد طراحی، از جمله موارد غیر‌قابل اغماض در طراحی فضاهای سبز مبتنی بر اصول پایداری است.

سرانه فضای سبز
سرانه، میزان کمیتی است که به‌طور متوسط از یک کل به هر نفر می‌رسد. مثلاً سرانه‌ فضای سبز، مقدار فضای سبزی است که به‌طور میانگین از کل کاربری فضای سبز به هر نفر می‌رسد. سرانه‌های مختلفی که برای هریک از کاربری‌های شهری به کار برده می‌شود با توجه به موقعیت جغرافیایی شهر، ویژگی‌های کالبدی ـ فیزیکی، شرایط اقلیمی، عوامل اقتصادی، عوامل اجتماعی، عوامل فرهنگی و... از شهری به شهر دیگر متفاوت است و نمی‌توان یک سرانه و استاندارد مشخص برای تمام شهرهای یک کشور در نظر گرفت و هر شهری با توجه به شرایط خود، نیاز به سرانه‌های متفاوتی دارد و استانداردهای ارائه شده، تنها همچون یک راهنما مورد استفاده قرار می‌گیرند.
144.jpg
 
سرانه‌های فضای سبز در محله
تقریباً همه محله‌های منطقه از سرانه پایین فضای سبز برخوردارند و این نکته‌ای است که اکثر مسئولان منطقه و حتی شهر تهران روی آن تأکید دارد. سال گذشته بود که معصومه‌آباد، یکی از اعضای شورای اسلامی شهر تهران در سیصد و چهاردهمین جلسه علنی شورای اسلامی شهر تهران به کمبود فضای سبز منطقه 17 اشاره کرد و گفت: «در این منطقه فضای سبز به ازای هر نفر زیر 3‌مترمربع است که باید در این خصوص اقدامات لازم اتخاذ شود، البته در آمار دقیق‌تری که در ادامه مهدی عباسی، شهردار منطقه ارائه کرد، اعلام شد در حال حاضر سرانه فضای سبز این منطقه به 3/4مترمربع رسیده که با استانداردهای موجود فاصله بسیاری دارد.» البته نباید فراموش کنیم که طی 8 سال گذشته این سرانه با 2/1‌مترمربع افزایش به این رقم رسیده است. در حقیقت طی 8 سال گذشته 30‌درصد شاهد افزایش سرانه فضای سبز در منطقه 17 بوده‌ایم و قطعاً به‌زودی برخی فضاهای دیگر به این مجموعه افزوده خواهد شد که موجب افزایش سرانه فضای سبز منطقه خواهد شد. در این میان، بخش‌های جنوبی محله بلورسازی که از قسمت‌های پرتراکم در منطقه است و جمعیت بالایی در خود جای داده از سرانه فضای سبز به مراتب پایین‌تر نسبت به جمعیت متراکم ساکن در این بخش برخوردار است. میزان فضای سبز موجود در این بخش 12 هزار و 793‌مترمربع است که سرانه فضای سبز در این بخش را به3/73مترمربع می‌رساند. فضای سبز موجود در بافت محله در شمال خط آهن قرار گرفته است و برای ساکنان محدوده جنوبی محله، امکان دسترسی ساده به این فضای سبز وجود ندارد.

طرح اجرای فضای سبز پهنه G322 در حاشیه جنوب‌شرقی محله در جلسه مشترک با شورایاران مورد تأکید و تصویب واقع شد.

ویژگی‌های جمعیتی دامنه تأثیر طرح
توجه به امور جمعیتی در اجرای هر طرح بزرگ شهری از الزامات تأثیرگذاری طرح‌های بزرگ شهری است و در برنامه‌ریزی و اجرای طرح‌های شهری پایدار عرصه عمومی در فضای سبز پهنه G322 به این مهم توجه ویژه‌ای شده است.
 
145.jpg

تراکم جمعیتی محله در سطح بسیار پایین‌تری در مقایسه با ناحیه 3 و منطقه 17 قرار دارد. یکی از دلایل این امر را باید در وجود اراضی فاقد بنا و کاربری واقع در محله که در راستای تحقق طرح منظر محله توسط مدیریت شهری تملک و تخریب شده و با منسوخ شدن طرح منظر بلاتکلیف رها شده‌اند جست‌وجو کرد. این مسئله همچنین باعث شده تعدادی از ساکنان قدیمی محله شرایط را مناسب سکونت خانواده ندیده و نقل مکان کنند. همچنین با رشد سکونت خانوارهای کارگری و تک نفره، موجبات بروز تفاوت فاحش نسبت جنسیتی محله در مقایسه با ناحیه و منطقه فراهم شده است.

کاربری اراضی
مهم‌ترین ویژگی‌های کاربری اراضی در محدوده اجرای طرح به شرح زیر است.
‌ـ وجود بافت غالب مسکونی در محله
‌ـ ریزدانگی قطعات(متوسط مساحت قطعات مسکونی موجود در محله70/2مترمربع است)
‌ـ نبود خدمات هفت‌گانه پشتیبان سکونت در محله
سطوح و سرانه کاربری‌های محله جنوب بلورسازی بر مبنای 2766 نفر جمعیت اعلام شده از سوی مرکز آمار ایران در سال 1390، مطابق جدول زیر محاسبه شده‌است. باتوجه به رقم جمعیت‌پذیری محله برابر با 6088 نفر، این محله در افق طرح تفصیلی با کمبودهای شدیدی در خصوص خدمات محله‌ای روبه‌رو خواهد بود.
146.jpg

شناسایی توقعات، تأثیرات و بازخوردها
شناسایی توقعات، تأثیرات و بازخوردهای ذی‌نفعان (مثبت یا منفی) در خصوص اجرایی شدن طرح (بررسی، تحلیل و ارائه نتیجه) از جهات گوناگون قابل توجه است. از آنجایی که شهر بستر زندگی فردی و جمعی انبوه انسان‌ها و مکانی برای تحقق آرمان‌ها، بروز خلاقیت و... محسوب می‌شود، برنامه‌ریزی برای آن باید فراتر از اهداف کالبدی و کارکردی، نیازهای اجتماعی، فرهنگی و روانی ساکنان را هم مورد توجه قرار دهد. در همین راستا، پژوهشی با عنوان تحلیل چگونگی تأثیر محیط ساخته شده بر شیوه سکونت در محله جنوب بلورسازی به‌عنوان پیوست اجتماعی معرفی ‌شده است. در این پژوهش که توسط شرکت مهندسان مشاور انجام شده است، توقعات ساکنان محله جنوب بلورسازی مورد بررسی واقع شده‌است. ایجاد فضاهای فراغتی ـ تفریحی به‌عنوان یکی از راهکارهای الزامی در پیوست اجتماعی این طرح (پژوهش تحلیلی چگونگی تأثیر محیط ساخته شده بر شیوه سکونت در محله) از سوی ذی‌نفعان (ساکنان) و ذی‌نفوذان (مجموعه مدیریت شهری) عنوان شده است. همچنین در میان طرح‌های پیشنهادی مترتب بر این راهکار طرح اجرای فضای سبز پهنه G322 مورد تأکید واقع شده است.

تشکیل هیئت اجرایی منتخب طرح
تشکیل هیئت اجرایی منتخب طرح (متولیان و گروه‌های مردمی) از اقدامات قابل توجه در راستای این طرح است.
کارگروه ارتقای هویت و حس تعلق محله‌ای برای پیگیری حل معضلات مبتلا به محله جنوب بلورسازی و نیز تقویت انسجام اجتماعی در محله با عضویت تعدادی از معتمدان محله، امام جماعت مسجد سجادیه و نیز اعضای شورایاری محله جنوب بلورسازی با تشکیل نخستین جلسه در تاریخ 28 شهریور 95 با حضور دبیر شورایاری در دفتر خدمات نوسازی محله آغاز به کار کرد. این کارگروه با تشکیل سلسله جلساتی در مسجد سجادیه برای نیاز‌سنجی و ارائه راهکار با حضور تمامی اعضا رسمیت یافت. امام جماعت مسجد سجادیه به نمایندگی از سوی اعضای کارگروه با حضور کارشناسان دفتر خدمات نوسازی پیگیر طرح‌های خدماتی دارای اولویت در محله از جمله اجرای فضای سبز پهنه G322 در محله شدند.

اجرای سناریوهای از پیش تعیین شده
برای اجرای فضای سبز پهنه G322 اقدامات متعددی از سوی دفتر خدمات نوسازی محله پیگیری شده است. از جمله، درخواست صدور دستور برای ساخت فضای سبز پهنه G322 در محله جنوب بلورسازی از سوی دفتر خدمات نوسازی بافت فرسوده به شهردار منطقه در تاریخ 10 مرداد ماه سال 1395.
پیش از این هم درخواست‌های مکرر دفتر خدمات نوسازی صورت گرفته بود که طی 3 مرحله نامه‌های درخواست به مدیرعامل سازمان نوسازی شهر تهران، سازمان پارک‌ها و فضای سبز شهر تهران و اداره کل برنامه‌ریزی و توسعه شهری معاونت خدمات شهری شهرداری تهران ارسال شده بود. در این نامه‌ها تقاضا شد با توجه به اعلام نیاز و درخواست ساکنان محله، وجود فضای بی‌دفاع شهری، کمبود بسیار شدید سرانه فضای سبز و وجود بافت به شدت متراکم و ریزدانه محله 8 متری جعفری(جنوب بلورسازی)، در خصوص اجرای فضای سبز پهنه G322 در اراضی جنوب‌شرقی محله و حاشیه بزرگراه نواب جنوب‌شرقی محله که تحت تملک شهرداری منطقه است، اقدام لازم انجام شود.

طرح طراحی فضای سبز پهنه G322 علاوه بر اینکه در طرح‌های دارای اولویت محله جنوب بلورسازی در سند راهبردی این محله مورد اشاره قرار گرفته، در لیست پرونده‌های فعال در محله‌های منتخب هم بر فوریت اجرای آن تأکید شده است.

تقدیر از قدیمی‌ترین ساکنان محله
یکی از فعالیت‌های فرهنگی در حوزه نوسازی بافت‌های فرسوده شهری، برگزاری برنامه‌های فرهنگی و اجتماعی با هدف تشویق شهروندان به نوسازی بافت‌های فرسوده است که در این باره، پروین حنطوش‌زاده، کارشناس اجتماعی دفتر خدمات نوسازی ناحیه 2 می‌گوید: «اخیراً جشنواره‌ای با عنوان«تقدیر از قدیمی‌ترین فرد محله و فصل نوسازی» در دفاتر سه‌گانه نوسازی در منطقه برگزار شد که طی آن، از افراد قدیمی منطقه و کسانی که قدمت سکونت آنها در منطقه طولانی بود تقدیر شد. در این جشنواره که با هدف افزایش حس تعلق محله‌ای در منطقه و با شرکت بیش از 50 نفر از مسئولان و اهالی منطقه برگزار شد از قدیمی‌ترین ساکنان منطقه تقدیر شد.»
به گفته وی، از جمله مهم‌ترین ظرفیت‌های اجتماعی محله‌های منطقه، افراد قدیمی ساکن محله هستند که طی سالیان طولانی از گذشته تاکنون به زادبوم خود عشق ورزیده‌اند و با تداوم سکونت خود در محله به سرزندگی و جاری بودن حیات در محله خود یاری رسانده‌اند و مدیر محله شورایاران یک نفر را از ناحیه 2 به‌عنوان قدیمی‌ترین ساکن محله معرفی کردند. در این برنامه از محمد داوری از محله زمزم و گل‌گز رمضانی از محله زهتابی به‌عنوان قدیمی‌ترین ساکن محله و حمزه گنجی به عنون قدیمی‌ترین ساکن محله جنوب بلورسازی تقدیر شد.



 



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code