منطقه 18

کتاب بخوانید برای بچه‌ها

نویسنده: معصومه ماهپیکر
«پنج انگشت بودند که روی یک دست زندگی می‌کردند، در یک روز بارانی...، اولی گفت: وای داره بارون میاد، دومی گفت: شرشر ناودون میاد، سومی گفت: چتر نداریم بریم خونه،‌تر می‌شیم، چهارمی گفت: کوچک و کوچک‌تر می‌شیم و....
1396/04/25
  «پنج انگشت بودند که روی یک دست زندگی می‌کردند، در یک روز بارانی...، اولی گفت: وای داره بارون میاد، دومی گفت: شرشر ناودون میاد، سومی گفت: چتر نداریم بریم خونه،‌تر می‌شیم، چهارمی گفت: کوچک و کوچک‌تر می‌شیم و....»اینها بخشی از مجموعه شعر پنج انگشت مصطفی رحمان دوست است که در کتابخانه بوستان نرگس برای بچه‌ها می‌خواند. نویسنده‌ای که پدران و مادران دیروز فرهنگ خود را مدیون اشعار و نوشته‌های او می‌دانند. همچنان که اشعاری از داستان پنج انگشت را می‌خواند، آن دسته از بچه‌ها و مادرانی که شعر را حفظ هستند با او همخوانی می‌کنند. رحماندوست اگرچه ساکن منطقه نیست اما کارگاه‌های آموزشی مختلفی در منطقه داشته است. چندی پیش به همت مدیر فرهنگی و هنری منطقه در کتابخانه بوستان نرگس حاضر شد تا به سؤالات اهالی درباره شیوه نویسنده شدن و علاقه‌مند کردن بچه‌ها به کتابخوانی پاسخ دهد. این گزارش دیدار نویسنده نام آشنای کودک و نوجوان با اهالی محله را روایت می‌کند.

راهی که سخت است
گرمای کلافه‌کننده هوا هم نتوانسته از اشتیاق بچه‌ها و اولیا برای گفت‌وگو با نویسنده نام آشنایشان کم کند. حرف‌هایشان درباره مشکلاتی که در راه نویسنده شدن وجود دارد گل انداخته است. رحماندوست از سختی‌های این راه برای کسانی که دوست دارند نویسنده شوند می‌گوید: «به‌عنوان فردی که عمرم را در این راه گذاشته معتقدم رفتن به این راه سخت است. اگر دوست دارید نویسنده شوید باید سختی‌های این راه را به جان بخرید. متأسفانه مشکل اصلی ما این است که ما می‌نویسیم و چاپ و توزیع می‌کنیم، اما دلی که دوست داشت باشد دنبال کتاب برود کم است.» رحماندوست در ادامه از این می‌گوید که برای نویسنده شدن نباید از سختی‌های این راه بترسند. همچنان که گرم صحبت درباره نویسنده شدن است یکی از حاضران که بانویی جوان است فرصت را مغتنم شمرده و می‌پرسد: «شعرهای شما را دوست دارم، چگونه می‌توانم مانند شما شوم؟‌» رحماندوست در پاسخ بانوی هم‌محله‌ای می‌گوید: «خوشبختانه در دیدارهای مختلفی که از منطقه شما داشتم مطلع شدم مراکز فرهنگی و فرهنگسراهای فعالی در منطقه دارید که قطعاً کلاس‌های شعر و داستان‌نویسی در آنها برگزار می‌شود. با شرکت در این کلاس‌ها می‌توانید آموزش ببینید. البته توصیه‌ام به افرادی که می‌خواهند در راه نویسندگی قدم بگذارند این است که زیاد کتاب بخوانند.»

کتابخوانی‌های پنهانی
در بین صحبت‌هایش‌ گاه گاهی هم خاطراتی تعریف می‌کند. از علاقه‌مندی‌اش به کتاب خواندن می‌گوید. از روزهایی که همراه با مادر در کنار تشت لباس و موقع شست لباس‌ها مثنوی را همخوانی می‌کرد و روزهایی که پدر کتاب شاهنامه و دیوان قمری را در دست می‌گرفت و برایشان می‌خواند تعریف می‌کند. از دیوان حافظی که خاله‌اش بر روی طاقچه خانه‌اش نگه می‌داشت و کسی اجازه نداشت به آن دست بزند می‌گوید. از اینکه این کتاب‌ها چه داشتند که همیشه در دستان پدر و مادر بودند یا خاله به کسی اجازه نمی‌داد دست بزند. می‌گوید همین موضوع باعث شد تا او هم به سوی کتاب کشیده شود. رحماندوست از روزهایی که به دور از چشم پدر و مادر و پنهانی کتاب می‌خواند برای اهالی تعریف می‌کند: «مرحوم پدر و مادرم اگرچه هر دو باسواد بودند اما مانند بسیاری از پدران و مادران درس برایشان اهمیت بسیاری داشت. آن روزها هروقت کتابی غیر‌درسی در دستم می‌دیدند، معترض می‌شدند و می‌گفتند: برو درست را بخوان. به یاد دارم آن زمان ما پشت‌بام می‌خوابیدیم. اول شب وقتی می‌خواستم رختخوابم را پشت‌بام ببرم پنهانی کتاب را لای رختخواب می‌گذاشتم تا پدر و مادرم متوجه نشوند. هر شب هنگام خواب با نور تیر چراغ‌برق کوچه پنهانی کتاب‌هایی را که دوست داشتم می‌خواندم.»

چگونه فرزندانمان را کتابخوان کنیم؟
دقایقی از گفت‌وگوی نویسنده نام آشنای کتاب کودک با اولیا و بچه‌ها می‌گذرد. این بار نوبت رحماندوست است که از اولیا درباره چگونگی کتابخوان کردن بچه‌ها سؤال کند. هریک از حاضران پاسخی می‌دهند. یکی می‌گوید: «با نشان دادن تصاویر جذاب داستان‌ها و نمایش می‌توان بچه‌ها را کتابخوان کرد. بانوی میانسالی که کنار دخترش نشسته می‌گوید: «ما باید از خودمان شروع کنیم. وقتی ما کتاب بخوانیم بچه‌ها هم به مطالعه علاقه‌مند می‌شوند.» پاسخ‌هایی که حاضران می‌دهند درست است. رحماندوست بهترین راه کتابخوان کردن بچه‌ها را تشویق آنها می‌داند. او می‌گوید: «بچه‌ها از پدر و مادرشان الگو‌برداری می‌کنند. برای کتابخوان کردن فرزندتان بهتر است کتاب را وسیله محبت به بچه قرار دهید اگر در محیطی عاطفی کتاب خوانده شود بچه‌ها هم کتابخوان می‌شوند. سعی کنید موقع کتاب خواندن ارتباط عاطفی با فرزندتان برقرار کنید به‌عنوان مثال دست‌های فرزندتان را در دست بگیرید و قسمت‌هایی از داستان را به نمایش درآورید.» رحماندوست حرف‌هایش را ادامه می‌دهد: «معتقدم حتی قبل از تولد فرزندتان هر شب برای او کتاب بخوانید. نوزاد قبل از به دنیا آمدن کتاب خواندن ما را حس می‌کند. برای بچه‌هایتان از کودکی تا بزرگسالی کتاب بخوانید تا کتابخوان شوند.»

همه نوع مطالعه آزاد است
گفت‌وگویشان به سوی فضای مجازی و اینکه دنیای مجازی مانع از کتابخوان شدن بچه‌ها شده است کشیده می‌شود. لاله علی مرتضایی یکی از بانوان حاضر درباره این مشکل از رحماندوست سؤال می‌کند و اینکه چگونه می‌توان بچه‌ها را از این فضا دور کرد و به سمت کتاب‌خواندن کشاند؟ رحماندوست در پاسخ سؤال بانوی هم‌محله‌ای می‌گوید: «امروزه فضای مجازی بخشی از زندگی روزمره شده است. پس باید آن را به رسمیت بشناسید. با مدیریت فضای مجازی می‌توانید از اینترنت استفاده بهینه‌ای کنید. لازم نیست ساعت‌ها وقت خود را در تلگرام سپری کنید. برای علاقه‌مند کردن فرزندان خود به کتاب و مطالعه همه نوع مطالعه را می‌توان به کار برد. متأسفانه امروزه سرانه مطالعه در کشور پایین است. برای اینکه افراد به مطالعه علاقه‌مند شوند لازم نیست حتماً کتاب بخوانند. کتاب‌های الکترونیکی و گویا با کاغذی فرقی ندارند. حتی می‌توانید هنگام‌ تردد در سطح منطقه یا شهر و در خودرو به کتاب گویا گوش دهید. این روش بچه‌ها را به کتاب خواندن و مطالعه علاقه‌مند می‌کند.» وجود نمایش‌های متعدد و کتابخانه‌های مختلف باعث شده است تا دسترسی به کتاب هم آسان باشد. رحماندوست می‌گوید: «امروزه هر نوع کتابی بخواهید و با هر موضوعی به راحتی می‌توانید در کتابفروشی‌ها پیدا کنید.»

راهکار کشف استعداد کودکان
 گفت‌وگوی اهالی با رحماندوست همچنان ادامه دارد. از میان حرف‌هایشان به خوبی می‌توان متوجه شد که نمی‌دانند چگونه می‌توانند استعداد فرزندشان را شناسایی کنند. نویسنده کتاب کودک در پاسخ به این پرسش هم‌محله‌ای‌ها می‌گوید: «همه کودکان تا 10 سالگی استعدادهایی دارند. اما شما به‌عنوان اولیای آنها با فراهم آوردن همه ابزار استعداد فرزندتان می‌توانید در شناختن استعداد کودکتان به او کمک کنید. کودکی که به ادبیات علاقه دارد از همان دوره ابتدایی می‌تواند استعداد خود را نشان دهد.» او در ادامه می‌گوید: «امروزه در همه مناطق می‌توان افراد مستعد و موفق بسیاری را مشاهده کرد. موفقیت کودکان و نوجوانان منطقه در رشته‌های مختلف در سال‌های اخیر نشان می‌دهد که ساکنان این محله افرادی مستعد هستند که با فراهم نمودن امکانات می‌توانند موفقیت‌های بسیاری را کسب کنند.» نویسنده نام آشنای ادبیات کودک در سال‌های اخیر به بهانه گفت‌وگو و آموزش اهالی بارها به منطقه آماده است و تاحدودی از امکانات منطقه اطلاع دارد. رحماندوست می‌گوید: «وجود فرهنگسراها و خانه‌های فرهنگ این فرصت را برای بانوان فراهم آورده است تا برای شرکت در کلاس‌های آموزشی از چهاردیواری خانه بیرون بیایند و در فعالیت‌های اجتماعی شرکت کنند.»

حس شیرین کتاب خواندن
رحماندوست در میان صحبت‌هایش خاطراتی را هم تعریف می‌کند. او از روزی که به دیدن کودکان بیمار در بیمارستان محک رفت می‌گوید: «فضای این بیمارستان به دلیل رنج و ناراحتی که کودکان می‌کشند غمگین است. برای اینکه لبخند را بر لبان کودکان بیمار بیاورم شروع به قصه‌گویی کردم و رابطه‌ای عاطفی با بچه‌ها بر قرار کردن. شنیدن قصه باعث شور و نشاط کودکان شد. به گونه‌ای که فضای غمگین بیمارستان به فضایی دلنشین تبدیل شد.» او در ادامه از خاطره دیگری که سعی کرد با قصه گفتن اهالی محله‌اش را به کتاب خواندن علاقه‌مند کند تعریف می‌کند: «در نزدیکی خانه‌ام بوستانی است. یک شب تصمیم گرفتم با صدای بلند برای عابرانی که از آنجا عبور می‌کردند کتاب بخوانم. شب اول تنها 7 و 8 نفر ایستادند تا بقیه قصه را بشنوند. استقبال اهالی از شنیدن قصه باعث شده بود تا شب هشتم بیش از یکصد نفر بر روی سنگفرش بوستان نشسته و منتظر شنیدن قصه باشند.» رحماندوست از برگزاری طرح مادران قصه‌گو برای علاقه‌مند کردن مادران به خواندن کتاب می‌گوید: «یکی از مزایای این برنامه این بود که مادران سعی می‌کردند تا برای برنده شدن، قصه گفتن را یاد بگیرد. این طرح شیوه خوبی برای تشویق مادران به کتابخوانی است.»

مدیر فرهنگی و اجتماعی منطقه:
حضور نویسندگان در میان اهالی راهی برای علاقه‌مند کردن افراد به مطالعه است

حامد طراحی مدیر فرهنگی و هنری منطقه و رئیس فرهنگسرای خاتم حضور نویسندگان به‌عنوان گروه مرجع در منطقه را روشی تأثیر‌گذار در جذب اهالی به کتابخوانی می‌داند و می‌گوید: «مصطفی رحماندوست شخصیت مورد علاقه کودکان و مادران و پدران است. حضور او در جمع اهالی نه تنها باعث می‌شود تا علاقه‌مندان پاسخ سؤالاتشان را بشنوند بلکه به کتاب خواندن و مطالعه تشویق شوند.» با وجودی‌که مراکز فرهنگی و ادبی بسیاری در سطح منطقه فعال است اما طراحی دلیل انتخاب کتابخانه بوستان نرگس را این‌گونه بیان می‌کند: «کتابخانه پاتوقی فرهنگی است. برخی از افراد این مکان را به‌عنوان قرائتخانه می‌شناسند حال آنکه با این کار سعی کردیم این فضا را از قرائتخانه بودن خارج کنیم.»کارشناسان فرهنگی معتقدند برای علاقه‌مند کردن افراد به کتابخوانی باید ذائقه‌سازی کرد. مدیر فرهنگی و هنری منطقه کمک از چهره‌های هنری و ادبی که بچه‌ها می‌شناسند را راهی برای جذب کودکان به سوی کتابخوانی می‌داند و می‌گوید: «شخصیت‌های دوستداشتنی کودکان که افراد موفقی هستند الگو‌های کودکان هستند و بیشتر روی بچه‌ها تأثیر می‌گذارند.»

اول خانواده بعد فرزندان
 همراه با دختر برادرش در جلسه دور هم‌اندیشی مصطفی رحماندوست شرکت کرده است. خود را فاطمه زهرا صادقی می‌نامد، می‌گوید: «برای کتابخوان کردن بچه‌ها باید از خانواده شروع کرد. وقتی پدر و مادری هر روز مطالعه داشته باشند فرزندشان هم به کتاب خواندن علاقه‌مند می‌شود.» صادقی معلم است او می‌گوید: «حتی اگر نخواهم برای اینکه علمم به روز باشد هر روز کتاب‌های آموزشی را مطالعه می‌کنند. اولیا حتماً نباید برای کتابخوان کردن فرزندشان کتاب علمی و آموزشی یا قصه بخوانند. معتقدم حتی خواندن روزانه یک صفحه از قرآن هم موجب تشویق بچه‌ها به مطالعه می‌شود.»

کانون نویسندگان کانونی برای جذب فعالان ادبی
لاله علی مرتضایی بانوی 48 ساله هم‌محله‌ای که ساکن یافت‌آباد است توسط مسئولان کتابخانه از برنامه مصطفی رحماندوست مطلع شده است. او برگزاری این نشست را راهکاری برای پاسخ به سؤالات ادبی منطقه می‌داند و می‌گوید: «برخی افراد نمی‌دانند برای نویسنده یا شاعر شدن چه باید بکنند یا به کجا مراجعه کنند. نشست‌های نویسندگان کمک می‌کند تا مشکلات ادبی‌شان حل شود.»



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code