منطقه 2

محله‌ خانه‌های ایوان‌دار

نویسنده: پرنیان سلطانی
چرا «ایوانک؟» اصلاً «ایوانک» چه معنی‌ای دارد؟ این نام از کجا آمده؟ وقتی پرس‌وجو کردیم، متوجه شدیم حتی قدیمی‌ترهای محله هم نمی‌دانند چرا نام محله‌شان ایوانک است...
1396/09/08
 چرا «ایوانک؟» اصلاً «ایوانک» چه معنی‌ای دارد؟ این نام از کجا آمده؟ وقتی پرس‌وجو کردیم، متوجه شدیم حتی قدیمی‌ترهای محله هم نمی‌دانند چرا نام محله‌شان ایوانک است. همین سؤال کوتاه و ساده باعث شد تا در گزارش این شماره راهی محله ایوانک شویم و همزمان با تهیه گزارشی از تاریخچه و چگونگی شکل‌گیری این محله تازه‌ساز، به دنبال پاسخی برای این پرسش بگردیم که چرا نام این محله را «ایوانک» گذاشته‌اند. اگر شما هم کنجکاو شده‌اید دلیل این نامگذاری را بدانید و اطلاعات بیشتری درباره این محله کسب کنید، با ما به محله ایوانک بیایید.

 شکل‌گیری محله در دهه 50
سال 1340 و زمان حکومت پهلوی دوم، آمریکایی‌ها تصمیم می‌گیرند در غرب پایتخت شهرکی با طراحی و معماری آمریکایی بسازند و در همان دهه شهرک غرب را بنا می‌کنند. با شکل‌گیری این شهرک و در راستای رشد و رفته‌رفته محله‌های اطراف هم ساخته می‌شوند و وجود یک حلقه قنات در خیابان خوارزم کنونی باعث‌‌ آبادانی محله ایوانک می‌شود و نهایت سال 1355 نخستین ساختمان‌ها ساخته و هسته اولیه محله ایوانک شکل می‌گیرد. خیابان‌بندی‌ها و بلوارهای زیبا و عریض و امکان دسترسی سریع به چند بزرگراه اصلی تهران از جمله بزرگراه‌های شهیدچمران، نیایش، یادگار امام(ره)، شهیدهمت، شیخ فضل‌الله نوری و شهید حکیم باعث می‌شود تا محله خیلی زود به یکی از نخستین انتخاب‌های پایتخت‌نشینان برای سکونت تبدیل شود؛ تا جایی که امروز بیش از 35 هزار نفر ایوانک زندگی می‌کنند.

هوای خوب، من را به ایوانک کشاند
یکی از پایتخت‌نشینانی که از سال‌ها قبل محله ایوانک را برای سکونت انتخاب کرده، دکتر «منوچهر امانی»، هم‌محله‌ای نام‌آشنای ما در حوزه محیط‌زیست است. او از پژوهشگران و پیشکسوتان دانش مدیریت جنگل به شمار می‌آید و 22 سال پیش به دلیل هوای خوب محله ایوانک از محله باقرخان جدا شده و خودش را به خیابان فلامک رساند. وقتی از او درباره تفاوت ایوانک 22 سال پیش و امروز می‌پرسیم می‌گوید: «زمانی که به این محله آمدم، همه ساختمان‌ها 3 طبقه بود، اما حالا ساختمان‌های بلندمرتبه جای ساختمان‌های قدیم را گرفته‌اند و پارک خودروهای بی‌شمار در کوچه‌پسکوچه‌های ایوانک از محله‌مان یک پارکینگ بزرگ ساخته است.»
دکتر امانی از این محله بی‌اطلاعی است و می‌گوید: «از روزی که در این محله ساکن شدم بیشتر از آنچه به فکر نام محله‌ام باشم و درباره‌اش کنجکاوی کنم، به فکر راهکاری برای نجات آن از چنگال خودروها و برج‌های بلندبالا بوده‌ام. امیدوارم اهالی محله هم دغدغه من را داشته باشند و دستکم با استفاده نکردن از خودروهای شخصی‌شان اجازه دهند با این تغییرات گسترده در چهره محله، دستکم هوای خوبش برایمان بماند.»

خانه‌هایمان ایوان دارد
«منیژه دیلمی زندی» یکی دیگر از قدیمی‌های محله ایوانک است که از 30 سال پیش در این محله سکونت دارد. وقتی به محله آمد به جز ساختمان‌های تعاونی ارتش هیچ ساختمان دیگری در محله ساخته نشده بود. حتی یک خط تاکسی نداشت و برای رفتن به میدان صنعت باید مدت‌ها پیاده‌روی می‌کردیم و خبری از مدرسه، مسجد، بانک، بازار خرید و دیگر امکانات در ایوانک نبود. دیلمی وقتی در جریان موضوع گزارش‌مان قرار می‌گیرد و می‌گوید: «اتفاقاً وقتی به محله ایوانک آمدم، نخستین چیزی که توجه‌ام را جلب کرد خانه‌هایی بود که ایوان داشت. تقریباً در کل محله هیچ خانه‌ای بدون بالکن نبود، به همین دلیل حدس می‌زنم نام محله از همین معماری خانه‌ها برداشته شده است.» می‌پرسیم از کسی پرس‌وجو نکرده تا حدسش تبدیل به یقین شود که پاسخ می‌دهد: «چرا، اتفاقاً از چند نفری پرسیده‌ام، اما کسی اطلاع دقیقی نداشت. به همین دلیل فرض را بر این گذاشتم که حدسم درست است.»

ایوان‌های رو به بلوار
حدس منیژه دیلمی درست است؛ چراکه «سپیده صفری» مدیر محله ایوانک و یکی دیگر از قدیمی‌های محله هم با قطعیت می‌گوید: «ایوانک به معنی ایوان کوچک جلو کاشانه است و از آنجایی که همه خانه‌های این محله، حتی آنهایی که در کوچه‌پسکوچه‌ها قرار داشتند، دارای بالکنی رو به بلوار بودند، این نام را برای محله در نظر گرفته‌اند.»
از صفری که 26 سال از عمر 34 ساله‌اش را در این محله گذرانده، می‌پرسیم از ابتدا نام محله ایوانک بوده یا به مرور زمان دستخوش تغییر شده که پاسخ می‌دهد: «هیچ سندی مبنی بر اینکه نام محله در گذشته چیز دیگری بوده، در دسترس نیست. ضمن اینکه عمر محله ایوانک نهایتاً 30 تا 40 سال دارد و اگر چنین چیزی وجود داشت قطعاً ساکنان قدیمی محله از نام گذشته‌اش خبر داشتند. بنابراین با استناد به تاریخچه‌ای که پژوهشگران محله در گزارش‌های میدانی خود و در مصاحبه‌های شفاهی با قدیمی‌های ایوانک به آن دست یافته‌اند، می‌توانیم بگوییم نام این محله از همان ابتدا ایوانک بوده است.»

نام محله: ایوانک
محدوده: از شمال: بلوار پونک باختری / از جنوب: بزرگراه شهید همت / از شرق: بلوار فرحزادی / از غرب: رودخانه پونک
مساحت محله: 303 هکتار
جمعیت: 35 هزار نفر
تاریخ شکل‌گیری محله: اواسط دهه 50




ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code