منطقه 21

سرنوشت 884 هکتار پوشش گیاهی منطقه

نویسنده: مهدی اسماعیل‌پور
بخش وسیعی از مساحت منطقه را کارخانه‌ها و مراکز صنعتی کوچک و بزرگ اشغال کرده‌اند. محله‌ها و شهرک‌ها هم بین بزرگراه و آزادراه‌های شلوغ و پر‌ تردد و همچنین وسایل نقلیه سبک و سنگین دودزا و آلوده‌کننده محاصره و گرفتار شده‌اند. ...
1396/09/08
 بخش وسیعی از مساحت منطقه را کارخانه‌ها و مراکز صنعتی کوچک و بزرگ اشغال کرده‌اند. محله‌ها و شهرک‌ها هم بین بزرگراه و آزادراه‌های شلوغ و پر‌ تردد و همچنین وسایل نقلیه سبک و سنگین دودزا و آلوده‌کننده محاصره و گرفتار شده‌اند. چنین فضایی می‌تواند حال و هوای منطقه را به رنگ خاکستری دربیاورد. وقتی نمی‌شود کارخانه‌ها را تعطیل یا تعدیل کرد یا جلو عبور و مرور خودروها را گرفت یکی از مؤثر‌ترین راه‌ها برای تغییر فضای منطقه و محله‌ها گسترش فضای سبز است. با رنگ و بو و خواص تصفیه‌گری گیاهان می‌شود بخش زیادی از سیاهی و آلودگی‌های جسمی و روحی را از تن محله‌ها و شهرک‌ها شست و برد. حالا سؤال این است که سرانه فضای سبز موجود در منطقه کافی است و برای بسط و گسترش آنچه کارهایی می‌شود انجام داد و چه موانعی پیش روی شهرداری و مدیران شهری قراردارد. اکنون بزرگ‌ترین دغدغه و نگرانی شهرداری منطقه مشکل کم‌آبی و حفظ و نگهداری از فضای سبز موجود با کنترل و مدیریت کردن شرایط و مشکلات پیش رو است. به‌خصوص که معاون خدمات شهری و محیط‌زیست شهردار منطقه نسبت به آینده و سرنوشتی که با ادامه شرایط کنونی در انتظار پوشش گیاهی و فضای سبز تهران خواهد بود به‌صورت جدی هشدار می‌دهد!

هشدار معاون شهردار
با آبیاری سنتی تا 10 سال آینده تمام گیاهان از بین می‌روند
محمد بیدشکی، هشدار می‌دهد که اگر به‌زودی سیستم آبیاری پوشش گیاهی منطقه اصلاح و از حالت سنتی به روش‌های مدرن و تحت فشار تبدیل نشود تا 10 سال آینده حتی یک‌مترمربع هم فضای سبز نخواهیم داشت: «بحران کمبود آب در تهران و منطقه ما کاملاً جدی است. دیگر اجازه حفر چاه داده نمی‌شود که البته نباید هم بدهند، چون با چاه‌هایی که در سال‌های گذشته حفر شده مشکلات زیادی برای تهران به وجود آمده و خاک نشست کرده است. با توجه به روند خشکسالی اگر شیوه آبیاری فضای سبز تهران از روش سنتی به شکل مدرن و تحت فشار تغییر نکند، تا 10 سال آینده شاید یک بوته و درخت هم در تمام شهر زنده نماند و پیدا نشود!‌»

50‌مترمربع سرانه فضای سبز منطقه
معاون خدمات شهری و محیط‌زیست شهردار منطقه از مناسب و استاندارد بودن سرانه فضای سبز در منطقه خبر می‌دهد: «وسعت فضای سبز منطقه 884 هکتار است. سرانه فضای سبز هم 50‌متر مربع است که بسیار بالا بوده و از استاندارد تعریف شده هم فراتر است. در منطقه هیچ برنامه‌ای برای توسعه فضای سبز نداریم و نیازی هم به این کار نیست، چون هم فضا و هم سرانه فضای سبز در منطقه بالا است.»

نیاز مبرم به تغییر سیستم آبیاری برای نجات پوشش گیاهی منطقه
مشکل کمبود آب و آبیاری سنتی در منطقه ما به مراتب بیشتر از مناطق دیگر است و برای نجات فضای سبز به یک تحول و سرمایه‌گذاری بزرگ نیاز داریم: «آبیاری فضای سبز در منطقه ما برعکس مناطق دیگر است. در سایر مناطق 80‌درصد آبیاری با سیستم تحت فشار انجام می‌شود و 20‌درصد آن به شکل سنتی است، اما در منطقه 21 بین 80 تا 85‌درصد آبیاری گیاهان با روش و سیستم و سنتی انجام می‌شود. با ادامه این شرایط نمی‌توانیم فضای سبز موجود را حفظ کنیم. با بودجه‌ای که داریم سالانه فقط می‌توانیم بین 5 تا 10‌درصد سیستم آبیاری فضای سبز را اصلاح و به سیستم آبیاری تحت فشار تبدیل کنیم که با این شرایط کار بسیار کم و کند پیش می‌رود.این موضوع را به تمام مسئولان و مدیران مربوطه اطلاع داده و تأکید کرده‌ام که برای حفظ فضای سبز نیاز است که بودجه‌ای برای این منظور در نظر گرفته می‌شود و جهش قابل توجهی داشته باشد تا بتوانیم گیاهان و درختان منطقه را از خشکسالی در سال‌های آینده نجات دهیم. مهم‌ترین مشکل منطقه درباره فضای سبز همین موضوع است که امیدوارم برطرف و بودجه خوبی برای انجام و تکمیل آن در نظر گرفته شود.»

سرانه فضای سبز در تمام محله‌ها استاندارد است
استاندارد سرانه فضای سبز برای هر نفر بین 15 تا 20‌مترمربع است. خوشبختانه در نواحی 2 و 3 سرانه فضای سبز بالاست و از استاندارد تعریف شده هم فراتر می‌رود که اتفاق خوبی است، چون هر مقدار که فضای سبز بیشتری داشته باشیم به همان اندازه مشکلات مربوط به آلودگی هوا و آلودگی‌های بصری کمتر خواهد بود. ناحیه یک، شلوغ‌ترین و پر جمعیت‌ترین قسمت منطقه درست در مرز استاندارد قرار گرفته و برای افزایش و رساندن سرانه به 20‌مترمربع جا برای کار و توسعه بیشتر دارد.

شهردار ناحیه 3
کمبود آب مهم‌ترین چالش برای توسعه و نگهداری فضای سبز
 شهردار ناحیه 3 منطقه، فضای سبز موجود در این بخش از منطقه را کافی و مناسب می‌داند. یاسر نکوفال، به همشهری محله می‌گوید، مشکل اصلی در گسترش و حتی حفظ و نگهداری فضای سبز کمبود منابع آبی است: «سرانه فضای سبز در ناحیه 3 خوب است و کمبودی در این زمینه نداریم. از طرف دیگر با توجه به شرایط کنونی کشور که با کمبود منابع آبی روبه‌رو هستیم، امکان گسترش فضای سبز وجود ندارد. 320 هکتار فضای سبز کم نیست و برای حفظ همین مقدار موجود هم با مشکل کمبود آب روبه‌رو هستیم. برنامه‌هایی داریم که با تغییر شیوه آبیاری فضای سبز از روش‌های سنتی به شکل نوین و مدرن در آبیاری درختان و گیاهان صرفه‌جویی کرده و حداکثر بهره‌وری را از ظرفیت موجود داشته باشیم.»

امکان توسعه فضای سبز وجود ندارد
نکوفال تأکید می‌کند در صورتی که بتوانند با صرفه‌جویی و تأمین منابع جدید مشکل کم‌آبی را برطرف کنند برنامه‌‌هایی که برای گسترش و توسعه فضای سبز دارند را اجرا می‌کنند: «برای گسترش فضای سبز برنامه‌هایی داریم، اما با توجه به مشکل کمبود آب فعلاً نمی‌شود آنها را اجرا کرد. اگر بتوانیم با تغییر شیوه آبیاری سنتی به مدرن منابع آب لازم را تأمین کنیم شاید در سال‌های آینده بتوانیم حدود 10 هکتار فضای سبز ناحیه را افزایش دهیم اما در شرایط کنونی چنین‌کاری شدنی نیست و اولویت ما حفظ همین مقدار فضای سبز موجود است.»

پوشش گیاهی چمن به تدریج حذف می‌شود
 در برخی از محله‌ها شهروندان نسبت به کچل شدن بخشی از فضای سبز به‌ویژه زمین‌های چمن معترض هستند و در تماس‌ با همشهری محله، خواستار ترمیم این فضای سبز و کاشت دوباره چمن شده‌اند. شهردار ناحیه 3 درباره این موضوع به همشهری محله می‌گوید: «با توجه به اینکه بر اساس دستورالعمل سازمان بوستان و مراتع، کاشت چمن به دلیل مصرف زیاد آب و نیاز بالای این گیاه به آبیاری ممنوع شده دیگر از این پوشش گیاهی و دیگر پوشش‌های گیاهی که آب زیادی مصرف می‌کنند استفاده نمی‌شود. برای ترمیم فضای سبز تخریب شده، از‌گونه‌های گیاهی و درختچه‌های مقاوم به کم‌آبی که نیاز به آبیاری زیاد ندارند، استفاده می‌کنیم. برنامه ما حذف بافت چمن از فضای سبز منطقه است تا گیاهان مناسب با شرایط کم‌آبی جایگزین آنها شوند.»

لزوم مشارکت شهروندان برای حفظ و نگهداری فضای سبز
نکوفال برای حفظ و نگهداشت فضای سبز، مشارکت شهروندان را ضروری می‌داند و معتقد است ساکنان محله‌ها باید در این زمینه همکاری کنند: «بخشی از تخریب فضای سبز ناشی از رفتار اشتباه برخی از شهروندان است. چه در ناحیه ما و چه نواحی دیگر بخشی از پوشش گیاهی به همین دلیل از بین می‌رود. برای مثال مردم نباید از روی فضای سبز‌ تردد کنند. یا در برخی موارد شاهد تخلیه آشغال و نخاله‌های ساختمانی در فضاهای سبز هستیم که این کارها به فضای سبز آسیب جدی وارد می‌کند. لازم است که رسانه‌ها در این زمینه اطلاع‌رسانی و فرهنگسازی کنند.»

ناحیه 3:
مساحت: 18 هزار‌مترمربع
جمعیت: 35 هزار نفر
مساحت فضای سبر: 320 هکتار
سرانه فضای سبز: 35‌مترمربع فضای سبز شهری و بوستانی/ 130‌مترمربع فضای سبز شهری و جنگلی

شهردار ناحیه 2
تلاش برای حفظ فضای سبز موجود
شهردار ناحیه 2 منطقه می‌گوید از تمام زمین‌هایی که قابلیت تبدیل شدن به فضای سبز را داشتند به همین منظور استفاده شده است. بیشترین سرانه و میزان فضای سبز را در این ناحیه داریم: «در سال‌های گذشته در توسعه فضای سبز خیلی سریع پیش رفتیم و تمام زمین‌هایی را که قابلیت تبدیل شدن به فضای سبز داشتند برای این منظور استفاده کردیم. در ناحیه 2، حدود 18‌درصد زمین‌های مسکونی، 6‌درصد تجاری، 51‌درصد صنعتی و 23‌درصد فضای سبز وجود دارد. امروز عمده مشکل ما کمبود آب است. توسعه فضای سبز در ناحیه ما زیاد بوده و پیشرفت خوبی داشته‌ایم.» احمدی مقدم تأکید می‌کند تمام تلاش و برنامه‌شان حفظ همین فضای سبز موجود در ناحیه 2 است: «با توجه به کمبود و محدودیت منابع آب تمام تلاش و هدف ما این است که با توسعه شبکه آبیاری مکانیزه و تحت فشار بتوانیم همین مقدار فضای سبز موجود را حفظ و نگهداری کنیم.» خوشبختانه میزان تخریب فضای سبز در این ناحیه زیاد نیست: «خوشبختانه میزان تخریب فضای سبز ما زیاد نیست و هر سال حدود 5 تا 7‌درصد تخریب یا خشک شدن گیاهان را داریم. گرمای هوا و شرایط آب و هوایی، استفاده نادرست برخی از شهروندان و کم‌آبی مهم‌ترین دلایل تخریب و خشک شدن بخشی از پوشش گیاهی در ناحیه 2 است.»

ناحیه 2:
مساحت: 23 کیلومترمربع
جمعیت: 35 هزار نفر
مساحت فضای سبز: 350 هکتار فضای سبز شهری و جنگلی
سرانه فضای سبز: 100‌مترمربع

شهردار ناحیه 1
مدیریت مشکل و چالش کم‌آبی
 شهردار ناحیه یک سرانه فضای سبز در این بخش از منطقه را خوب و قابل قبول توصیف می‌کند: «با توجه به جمعیت منطقه سرانه و وسعت فضای سبز در ناحیه یک خوب و مناسب است. ما 4 محله و در مجموع 24 بوستان داریم. مشکل ما مانند دیگر نواحی کمبود آب است. تلاش می‌کنیم که این مشکل را برطرف و با مکانیزه کردن سیستم آبیاری پوشش گیاهی به نوعی مشکل کمبود منابع آبی را مدیریت کنیم. در حال آماده‌سازی و لوله‌کشی بوستان ریما برای آبیاری بارانی پوشش گیاهی هستیم. برای رفع مشکل تخریب فضای سبز به دلیل استفاده نادرست برخی از شهروندان تلاش می‌کنیم که با همکاری‌ سراهای محله آموزش‌های لازم را در اختیار مردم قرارداده و فرهنگسازی کنیم. یکی دیگر از برنامه‌های ما استفاده از پوشش گیاهی مقاوم است که مانند چمن نیاز به آبیاری زیاد ندارد و برابر کم‌آبی مقاوم است. تلاش می‌کنیم فضای سبز موجود را با مدیریت مشکلات و چالش‌های پیش رو حفظ کنیم.»

ناحیه یک:
مساحت: 12 کیلومترمربع
جمعیت: 105 هزار و 694 نفر
مساحت فضای سبز: 170 هکتار(323848‌مترمربع) فضای سبز بوستان‌ها / 1573255‌مترمربع فضای سبز شهری و جنگلی
سرانه فضای سبز: 15‌مترمربع



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code