منطقه 3

«کتاب» با کودکان زلزله مهربان است

نویسنده: لیلا باقری
زلزله کرمانشاه و مصیبت وارد شده به هموطنان غرب کشور باعث شد تا جشن رونمایی از کتاب‌های صوتی در باغ کتاب همراه با همدردی برای کودکان زلزله‌زده برگزار شود...
1396/09/11
 زلزله کرمانشاه و مصیبت وارد شده به هموطنان غرب کشور باعث شد تا جشن رونمایی از کتاب‌های صوتی در باغ کتاب همراه با همدردی برای کودکان زلزله‌زده برگزار شود. همدردی از جنس دوستی با کتاب.‌ کاری که ما را یاد تصویر دختری می‌اندازد که صبح نخستین روز بعد از زلزله کتاب‌هایش را از زیر آوار بیرون آورد و مرتب کرد. این ویژه‌برنامه توسط مؤسسه «واوخوان» و با همراهی «مؤسسه خیریه ریشه‌ها» برگزار شد. این مؤسسه خیریه در زمینه کمک‌رسانی به کودکان بیمار و نیازمند به کمک جسمی و روحی فعالیت می‌کند. مؤسسه «واوخوان» تصمیم گرفته است عواید حاصل از فروش کتاب کودک آبان‌ماه خود را به این مؤسسه بدهد تا طبق صلاحدید خود صرف کودکان زلزله‌زده کرمانشاه کنند.

 صداپیشه‌ها برایمان کتاب می‌خوانند
انتهای بخش D تعدادی صندلی چیده‌اند برای مخاطبان و یک سن سفید کوچک و نسبتاً بلند، جایی است برای صداپیشگان. کسانی که سال‌هاست صداپیشگی می‌کنند و با مؤسسه «واوخوان» هم همکاری دارند برای صوتی کردن کتاب‌ها.‌کاری که ابتدا برای نابینایان انجام می‌شد اما حالا چندسالی است که رواج پیدا کرده تا بیناهای پر مشغله هم بتوانند از موهبت کتاب بهره‌مند شوند. به‌ویژه وقتی در ترافیک و مسیرهای طولانی هستیم یا رانندگی می‌کنیم یا به توصیه پزشکان هنگام حرکت خودرو کتاب نمی‌خوانیم تا بینایی‌مان ضعیف نشود. حالا ما این دو دلیل را آوردیم و شما هم بپذیرید و نگوید ‌ای بابا... کی حوصله خواندن دارد. ما هم می‌دانیم حوصله خواندن نیست و باقی بهانه است. اما خودمان پیش خودمان آبروداری می‌کنیم. به هرحال برای مایی که همیشه لذت شنیدن نقل و نقالی چیز دیگری بوده، شنیدن کتاب هم مانند خواندنش می‌تواند لذت‌بخش باشد.
سن را آماده کرده‌اند تا صداپیشگان مؤسسه «واوخوان» هرکدام بخشی از کتاب‌هایی را که صوتی کرده‌اند، برای مخاطبان بخوانند. برنامه اتفاقاً با استقبال مخاطبان همراه می‌شود. چون قبل از نشستن صداپیشه روی صندلی و خواندن کتاب، کسی روی صندلی‌ها ننشسته. اما به محض اینکه صداپیشه شروع به خواندن کتاب می‌کند، با صدایی رسا و جذاب، به‌ویژه وقتی خودش را جای کاراکتر می‌گذارد و متناسب با او تغییر صدا می‌دهد، بازدیدکنندگان باغ کتاب یکی یکی از راه می‌رسند و روی صندلی‌های خالی جاگیر می‌شوند. همه‌شان هم تا آخر متن خوانده شده می‌نشینند. دست آخر صداپیشه بهشان می‌گوید متن متعلق به کدام کتاب است و ادامه را با تهیه کتاب صوتی گوش کنند. روش جالبی است برای معرفی کتاب و جذب مخاطب. همچنان که من هم مشتاق شدم کتاب «دشمن عزیز» که ادامه بابالنگ دراز است را تهیه کنم و بخوانم یا گوش دهم. این یعنی‌‌‌‌ ترویج کتابخوانی، مناسب با احوال مخاطب. صوتی و مکتوبش هم فرقی نمی‌کند.

 باید کتاب را هم یک صنعت سرگرمی دید
راضیه برومند، بهرام شاه‌محمدلو، کاظم هژیرآزاد، بهروز رضوی، مریم رحیمی، نازنین مهیمنی، سحر آغاسی و شروان انورزاده و کاظم طباطبایی از صداپیشگانی هستند که به‌ویژه برنامه باغ کتاب آمده‌اند و برای علاقه‌مندان کتاب خوانده‌اند. کتابی که همیشه از کودکی به ما گفته شده باید بخوانیم. این «باید» برای رشد فکری ماست. گاهی هم آنقدر روی این «باید» تأکید شده که گاهی عذاب وجدان کتاب نخواندن ما را رها نمی‌کند. درحالی که شاید جای این باید و نبایدها بهتر بود روی جنبه سرگرمی و مفرح بودن کتاب تأکید می‌شد تا ما کتابخوان‌های بهتری می‌شدیم. این عقیده «نامی شفقی» یکی از اعضای مؤسسه «واوخوان» است. کسی که تمام تلاشش‌‌‌‌ ترویج کتابخوانی و البته گوش دادن به کتاب صوتی است. چون ما گویا آدم‌های مهمی هستیم که خیلی وقت نداریم کتاب بخوانیم. پس یک راه چاره این است که کتاب بشنویم. شفقی می‌گوید: «ما از کودکی دوست داشتیم قصه بشنویم و این دوست داشتن البته کوچک و بزرگ ندارد. برای همین ما راه چاره را در تولید کتاب صوتی دیدیم. با این کار، هم تجربه استفاده از کتاب صوتی را به مردم داده‌ایم و هم سرگرم‌شان کردیم. من همیشه گفته‌ام ما دو بحث در زمینه کتابخوانی داریم. یک بحث برای زمانی است که ما مجبوریم کتابی را بخوانیم. به دلیل تحصیلات یا حرفه و شغل و هر اجبار دیگری. در این زمان ما بالاخره خودمان را مجبور به گذاشتن زمانی برای خواندن کتاب می‌کنیم. یا صوتی آن را در ترافیک و ساعات پرت دیگر گوش می‌کنیم. اما بحث دوم جنبه سرگرم‌کننده بودن کتاب است. من کتاب صوتی را جزو صنعت سرگرمی می‌بینم. مانند موزیک. کتابی که دیگر خواندن یا شنیدنش جزو وظایف ما نیست اما می‌تواند بسیار جذاب و سرگرم‌کننده باشد. من معتقدم کتاب برای لذت بردن است و دریافت محتوا هم خود به خود انجام می‌شود.»

 بازی‌درمانی و راهی برای آرامش یافتن کودکان
کمی‌ آن‌سو‌تر از سن اجرای صوت  کتاب‌ها توسط صداپیشه‌ها، بچه‌های مؤسسه خیریه «ریشه‌ها» ایستاده‌اند و با بنری توجه مردم را به خود جلب می‌کنند. مؤسسه خود را معرفی می‌کنند و شماره حسابی برای کمک مالی به کودکان زلزله‌زده می‌دهند. «نوشین فروتن» مدیرعامل مؤسسه خیریه ریشه‌هاست و از سابقه فعالیت این خیریه می‌گوید: «این خیریه 10 سال است شروع به کار کرده است و این شروع هم با بیمارستان مفید بود که ویژه کودکان است. ما در بیمارستان مفید و بیمارستان‌های مختلف دیگر اتاق بازی ویژه کودکان ساختیم. این اتاق با رویکرد بازی‌درمانی ساخته شد. در کنار این اتاق‌ها، مددکاران و مشاوران‌مان شروع به غربالگری بیماران می‌کنند تا کودکانی را که خودشان و خانواده‌هایشان نیاز به مشاوره دارند، پیدا کنند. این افراد آسیب‌شناسی می‌شوند و می‌توانند از ما مشاوره بگیرند. این مشاوره در کنار کمک‌هایی است که برای درمان جسمی‌شان انجام می‌دهیم. بیمارستان شریعت‌رضوی، شهید فهمیده اشرفی اصفهانی و... هم این اتاق بازی را دارند.»

 بعد از بحران‌ها کنار بچه‌ها می‌مانیم
این خیریه در ماجرای غم‌انگیز زلزله بم هم فعالیت‌های مفیدی داشته است. آن هم درست وقتی که ما کم‌کم حادثه را فراموش کردیم و خیلی از مردمی که روزهای اول برای کمک سر و دست می‌شکستند، بم را بعد از چند هفته فراموش کردند. فروتن می‌گوید: «در بلایای طبیعی هم تا جایی که شده سعی کردیم فعال باشیم. در بم بعد از زلزله، تعدادی از کودکان بی‌سرپرست و بد سرپرست را تحت پوشش گرفتیم تا زمانی که دیپلم خود را بگیرند. از 150 کودکی که در زلزله بم تحت پوشش ما بودند فقط، 23 نفر مانده‌اند و بقیه خوشبختانه جذب بازار فنی شدند؛ پسرها جذب کار و دخترها وارد دانشگاه. داستان بحران بعد از حادثه هم هست و ما تمام سعی‌مان را کردیم که کمک‌شان کنیم از بحران بگذرند. این کار برای شهر بم 3 سال زمان برد.
روان‌شناسان ما که همگی از افرادی خیّر هستند جلسات هفتگی با خانواده‌ها داشتند تا از حادثه و مشکلاتشان بگویند و ما کودکی را داشتیم که بعد از 3 سال تازه حاضر شد از اتفاقی که برایش افتاد حرف بزند.»
این گروه خیریه در حال حاضر مشغول جمع‌آوری کمک‌ها و ساماندهی به برنامه‌هایش است و کار خود را در کرمانشاه بعد از مرحله اول و دوم حادثه شروع می‌کند. مرحله اول که آواربرداری است و نجات جان‌ها و مرحله دوم هم اسکان موقت: «الان و در مراحل اول و دوم ما نمی‌توانیم‌کاری کنیم. منطقه آمادگی حضور ما را ندارد. باید به دوران پسابحران برسیم و ببینیم آسیب چقدر بوده است. خیلی از کودکان دچار نقص عضو می‌شوند و باید کمک‌شان کرد با این مسئله کنار بیایند. بحران بعد از حادثه و تألمات روحی هم هست که ممکن است مانند بم تا چند سال زمان ببرد. درحال حاضر دو ماشین از کمک‌هایی برای مایحتاج اولیه به روستاهایی ارسال کردیم که کمتر در چشم بودند. بعد از این دوران هم در کرمانشاه، پایگاهی را تعریف می‌کنیم و گروهی از روان‌شناسان را می‌فرستیم برای صحبت و بازی با بچه‌ها.»
او می‌گوید درحال بررسی برخی بازی‌های فکری برای کودکان هستند. کسانی که در چادر و سرما اسکان دارند و دچار فشار روحی و عصبی هستند اما می‌توان با بازی‌های فکری ساده، روان آنها را کمی تسکین داد تا از فشار روحی‌شان کاسته شود: «از هفته آینده که رفتن سخت‌تر است، ما می‌رویم و برایشان اسباب‌بازی و... می‌بریم.»

گفت وگو با نازنین مهیمنی و کاظم طباطبایی
تکنولوژی و کتاب را با هم پیوند می‌زنیم

«نازنین مهیمنی» صداپیشگی را از رادیو و گروه کودک و سال 73 شروع کرده است. در تلویزیون کار صدا انجام داده است. جز این در سریال ماه و پلنگ هم ایفای نقشی داشته که هم‌اکنون از آی‌فیلم بازپخش می‌شود. او چندسالی هم هست که علاقه‌مند به خواندن کتاب و تولید کتاب‌های صوتی شده و می‌گوید: «از زمانی که «واو‌خوان» گوینده جلب کرد دعوت به کار شدم و کتاب خواندم. متأسفم این را می‌گویم اما آدم‌های کتابخوان به‌رغم میلشان به دلیل گستردگی تکنولوژی از خواندن غافل شده‌اند و کتاب کاغذی کم‌کم کنار گذاشته شده است. کتاب صوتی با این ایده شکل گرفت که همان محتوای کتاب کاغذی به شکل صوتی به سمع مخاطب برسد. تا هم سرگرم و هم دایره لغاتش بیشتر شود و محتوای مورد نظر هم منتقل شود.» او ادامه می‌دهد: «نکته مثبت ماجرا این است که این نوع کتاب از طریق همین تکنولوژی که مردم درگیرش هستند، وارد زندگی می‌شود. کتاب صوتی که هم پایگاه دارد و هم اپلیکیشن. حالا که مردم درگیر گشت‌وگذار در این فضاها هستند چه بهتر که وارد این نوع پایگاه‌ها و اپلیکیشن‌ها بشوند. این نوع کارها به سیر فکری جوانان و نوجوانان جهت می‌دهد.»

تا وقتی که بتوانم کار می‌کنم
کاظم طباطبایی، نویسنده، مترجم و گوینده برای حضار بخشی از کتاب یاد ایام را می‌خواند. کتابی که 30 نویسنده آن را گردآوری کردند و هرکدام بخشی از تاریخ سیاسی، اجتماعی و فرهنگی تهران را در دوره معاصر نگاشته‌اند. او بخش مربوط به چگونگی ساخت قطعه مشهور «مرا ببوس» را می‌خواند. ترانه‌ای ماندگار سروده حیدر رقابی و با صدای حسن گلنراقی. کسی که تنها با خواندن یک قطعه شهرتی ماندگار کسب کرد. این گوینده نویسنده و مترجم خیلی هم اهل پژوهش ایران و تهران است و شهرش را به خوبی می‌شناسد و به آن علاقه‌مند است. از 45 سال پیش صداپیشگی می‌کند و جزو کسانی است که هسته اولیه بخش خبری تلویزیون را بنیان گذاشتند. او کتاب یاد ایام را شروع کرده و تصمیم بر این شده تا نخستین کتاب سیاسی این مؤسسه با یاد ایام باشد و صدای کاظم طباطبایی که سال‌ها برای مردم خبر داخلی و خارجی خوانده است. او متولد سال 29 و همچنان قبراق و سرحال است و می‌خواهد هم برای مردم کتاب بخواند و هم بنویسد. خاطراتی که از محله‌ زندگی‌ و تحصیلش دارد.

گفت وگو با شهرام نجاتی
قصه‌های جذاب، کتاب‌های صوتی جذاب‌تر

«شهرام نجاتی» هم صداپیشه دیگری است که داستان کوتاه و آموزنده‌ای را برای حضار می‌خواند. او کار دوبله را از سال‌ها پیش شروع کرده و 2 سال هم در رادیو فعالیت کرده. علاوه بر این کار موسیقی و بازیگری هم انجام می‌دهد. او درباره انتخاب یک کتاب موفق برای صوتی شدن می‌گوید: «برای اینکه ما به بخش سرگرم کنندگی کتاب دست پیدا کنیم باید کتابی برای صوتی شدن انتخاب شود که کاراکتر و شخصیت‌هایش زیاد باشد. در این‌صورت صداپیشه می‌تواند با کاراکترسازی و تیپ‌سازی، کتاب صوتی جذابی را رقم بزند. علاوه بر این خط داستانی و دراماتیک بودن قصه هم نقش مهمی دارد. خیلی از اوقات قصه‌ای کلی‌گویی است و نمی‌توان روی قصه مانور داد. یا شخصیت‌ها و کاراکترها جذاب نیستند. اما در این میان کتاب‌های دیگر هم نباید فراموش شوند. طبیعتاً جذابیت برخی کتاب‌ها مانند تاریخ کمتر از کتاب داستانی است اما نباید به دلیل نداشتن مخاطب زیاد، کنار گذاشته شوند. این کتاب‌ها هم مخاطب خاص خود را دارند.»

*مدیر موسسه خیریه ریشه ها: در بلایای طبیعی هم تا جایی که شده سعی کردیم فعال باشیم. در بم بعد از زلزله، تعدادی از کودکان بی‌سرپرست و بد سرپرست را تحت پوشش گرفتیم تا زمانی که دیپلم خود را بگیرند. از 150 کودکی که در زلزله بم تحت پوشش ما بودند فقط، 23 نفر مانده‌اند و بقیه خوشبختانه جذب بازار فنی شدند؛ پسرها جذب کار و دخترها وارد دانشگاه. داستان بحران بعد از حادثه هم هست و ما تمام سعی‌مان را کردیم که کمک‌شان کنیم از بحران بگذرند.



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code