منطقه 3

در محاصره گسل‌ها

نویسنده: مهرنوش حیدری
چند هفته‌ای از وقوع یکی از وحشتناک‌ترین بلایای طبیعی در کشورمان می‌گذرد که متأسفانه به سبب زلزله حدود 500 نفر از هموطنانمان در کرمانشاه جان خود را از دست داده و چند هزار نفر مصدوم شدند و هزاران خانه فروریخت...
1396/09/11
  چند هفته‌ای از وقوع یکی از وحشتناک‌ترین بلایای طبیعی در کشورمان می‌گذرد که متأسفانه به سبب زلزله حدود 500 نفر از هموطنانمان در کرمانشاه جان خود را از دست داده و چند هزار نفر مصدوم شدند و هزاران خانه فروریخت. حادثه تلخی که یادآور فاجعه تلخ زلزله بم بود البته با این تفاوت که تعداد کشته‌های این حادثه در مقایسه با زلزله بم کاهش قابل توجهی داشت اما باز هم جان حدود 500نفر از هموطنانمان را گرفت و تمام ایران را عزادار کرد. پس از وقوع فاجعه بم در سال 1382 تاکنون که حدود 14 سال از آن می‌گذرد متأسفانه زلزله‌های خانه خراب‌کن دیگری مانند زلزله ورزقان و خراسان شمالی، ‌کرمانشاه و... به وقوع پیوست و خسارات جانی و مالی فراوانی برجا گذاشت. هنگامی که بلای طبیعی مانند زلزله به وقوع می‌پیوندد، مسئولان نسبت به احتمال وقوع زلزله در پایتخت هشدار می‌دهند؛ وقوع حادثه‌ای که شاید نتوان به‌طور دقیق زمان آن را پیش‌بینی کرد اما به گفته متخصصان زمین‌شناسی و کارشناسان رخ دادن آن در آینده اجتناب‌ناپذیر است. با توجه به ابعاد احتمالی وقوع زلزله نمی‌توان گفت منطقه ما از گزند آسیب‌های آن در امان خواهد ماند زیرا به اعتقاد کارشناسان بعضی از گسل‌های شناسایی شده پایتخت، شامل مناطق شمالی تهران از جمله مناطق یک، 2، 3، 4، 5 و 22 می‌شود و برخی دیگر در مناطق 15 و 20 واقع شده است. در این گزارش ما فرض را بر این گذاشته‌ایم که زلزله در منطقه ما اتفاق افتاده بنابراین باید دید چه اقداماتی برای امداد و نجات و ساماندهی اوضاع انجام می‌شود. به همین دلیل به سراغ جانشین و دبیر ستاد مدیریت بحران منطقه رفتیم و از اقداماتی که پس از وقوع این فاجعه طبیعی انجام خواهد شد، جویا شدیم و در جریان توانمندی‌های منطقه در این خصوص قرار گرفتیم.

محمدرضا گودرزی، جانشین شهردار و دبیر ستاد مدیریت بحران منطقه 3 یکی از نخستین کسانی است که پس از وقوع زلزله عهده‌دار مسئولیت انجام امور و برنامه‌ریزی برای ساماندهی نیروها و... خواهد بود.
 
  •  نخستین ‌کاری که پس وقوع زلزله انجام می‌شود، چیست؟
بلافاصله پس از وقوع زلزله ستاد مدیریت بحران در اتاق امن منطقه تشکیل و اعضای تخصصی آن مانند نمایندگان آتش‌نشانی، هلال‌احمر، اورژانس، شرکت‌های خدماتی مانند آب، برق، گاز و اعضای عمومی مانند همه معاونان شهردار، ناجا و راهور و... در اتاق امن جمع شده و گزارش‌های تهیه شده از وضعیت منطقه را برای درک بهتر شرایط مورد ارزیابی قرار می‌دهند. باید گفت پس از وقوع زلزله تیم شناسایی اقدام به بررسی محدوده کرده و بلافاصله عملیات امداد و نجات و آواربرداری آغاز می‌شود و همزمان با آن تیم‌های تخصصی اقدام به اسکان اضطراری کسانی که از زلزله جان سالم ‌به‌در برده‌اند، کرده و این افراد را اسکان اولیه و موقت می‌دهند تا بعد با در نظر گرفتن مکان و سرپناه مناسب برای اسکان دائم آنها اقدام کنند.
  •  آیا می‌توان میزان خسارت‌ها، تلفات و مصدومیت‌های احتمالی را در منطقه تخمین زد؟
هم اکنون ما براساس سناریویی که از سوی سامانه انجام تخمین خسارت زلزله (متعلق به شرکت ژاپنی جایکا) انجام شده فعالیت‌ها و برنامه‌ریزی‌هایی را در تهران پیگیری می‌کنیم؛ ‌کار این سامانه به این صورت است که اطلاعات منطقه و محله و... به این سامانه وارد شده و سامانه اعلام می‌کند که مثلاً پس از وقوع زلزله 6 ریشتری چه میزان خسارات جانی و مالی در هر محله و منطقه اتفاق خواهد افتاد. در جلساتی که با اعضای ستاد مدیریت بحران منطقه داریم، امکانات آنها براساس این سناریوها دائم در حال (سنجش) است و اگر کمبودی احساس شود باید نسبت به رفع آن اقدام فوری کنند. نباید فراموش کرد که در پیش‌بینی‌ها باید واقعیات را در نظر گرفت. هر محله دارای خصوصیات خاصی بوده که محله دیگر فاقد آن است بنابراین میزان خسارات (جانی و مالی) در محله‌های مختلف، به حتم متفاوت خواهد بود. با توجه به داده‌های این سامانه مسئولان و سازمان‌ها باید آمادگی‌ لازم را کسب کرده و برای امدادرسانی بهتر به محله خود برنامه‌ریزی کنند. ما اطلاعات لازم را به سازمان‌های زیر نظر ستاد مدیریت بحران منطقه داده‌ایم و آنها باید اقدامات خود را به‌روزرسانی کنند برای مثال سازمان اورژانس باید از اطلاعات به‌دست آمده بهره‌برداری کرده و آمبولانس و امکانات و تعداد نیروهای خود را براساس احتمالات، ‌تقویت کند.
  •  برای آمادگی بیشتر اعضا و سازمان‌های زیر نظر ستاد مدیریت بحران چه اقداماتی انجام می‌شود؟ ‌
با اعضا به‌طور مستمر جلسات فصلی داریم و به سازمان‌های تخصصی مانند ‌آب و فاضلاب، ‌برق، ‌گاز، پلیس راهور و ناجا و سایر سازمان‌های خدمات‌رسان اعلام می‌کنیم که اگر امکاناتشان براساس سناریوهای مورد نظر ما کمبود دارد برای رفع نقائص تلاش کنند.
به‌عنوان ستاد مدیریت بحران به تمام اعضا در جلسات مستمر، هشدارهای لازم را داده‌ایم و آنها به‌عنوان متولی باید نسبت به رفع نقائص و جبران کمبودها ‌اقدام کنند.
البته باید گفت مانورهای آمادگی در برابر زلزله نیز معمولاً در بیمارستان‌ها، سازمان‌ها، اداره‌ها و مکان‌های پرتردد و... برگزار می‌شود تا سطح آمادگی شهروندان افزایش یابد.
  •  میزان آمادگی سازمان‌ها و ستاد مدیریت بحران منطقه برای وقوع زلزله چقدر است؟ ‌
زلزله پدیده‌ای طبیعی بوده و وقوع آن اجتناب‌ناپذیر است اما باید گفت؛ ‌آماده نبودن ما در برابر وقوع زلزله غیر‌طبیعی است. ما باید خود را برای احتمال وقوع زلزله آماده کنیم هرچند با توجه به وضعیت محله‌های مختلف نمی‌توان آمار دقیقی از میزان آمادگی 100درصدی برای این حادثه طبیعی ارائه کرد، زیرا محله‌های مختلف منطقه هرکدام با مشکلات مختلفی مواجه هستند و از کاستی‌ها و نقاط ضعفی رنج می‌برند.
  •  محله‌های مختلف منطقه در چه وضعیتی هستند؟
محله زرگنده دارای مشکلات فراوانی از نظر سازه‌ها و نوع ساخت‌وسازها و همچنین معابر و... است و محله درب دوم به دلیل قدیمی و فرسوده بودن بافت دارای مشکلات دیگری است، یا محله دروس که در شمالی‌ترین محدوده منطقه 3 قرار دارد، دارای معابر تنگ و باریک است که به حتم کار امدادرسانی را با مشکل مواجه خواهد کرد این در حالی است که محله سیدخندان به دلیل محصور شدن در میان بزرگراه‌های مختلف و معابر عریض‌تر، ‌کار امدارسانی را راحت‌تر می‌کند و فضاهای باز و بوستان‌های آن مکان مناسبی برای اسکان شهروندان پس از وقوع زلزله است. محله امانیه به دلیل نوساز بودن ساختمان‌ها وضعیت بهتری دارد. با توجه به موارد گفته شده، نمی‌توان نسخه واحد برای تمام محله‌ها پیچید، چراکه هرکدام دارای شاخص‌های مناسب بوده و در مقابل معایبی نیز دارند که باید عمده فعالیت خود را در منطقه بر روی اقدامات پیشگیرانه و بررسی میزان خطرپذیری محله‌ها و... قرار داد.
  •  آیا ساختمان‌های پرخطرِ پر‌‌ تردد در منطقه ما وجود دارد؟ ‌
سازمان آتش‌نشانی در 2سال گذشته فعالیت‌های فراوانی در زمینه بازدید از ساختمان‌ها و مکان‌های پر‌‌ تردد انجام داده و این کار به‌صورت مستمر در حال انجام است و کارشناسان این سازمان اقدام به بررسی موارد و مسائل ایمنی ساختمان‌ها کرده و در صورت مواجهه با کمبود و نقص و ضعف و... اقدام به صدور رعایت دستورالعمل ایمنی کرده و آن را به مالکان داده و آنها را مکلف و موظف به رفع نقایص می‌کنند. در منطقه ما نیز حدود 10 ساختمان ناایمن و پر‌‌ تردد وجود دارد که نه به حد وضعیت ساختمان پلاسکو اما نزدیک به شرایط آن ساختمان ناایمن بوده و زیر نظر مالکیت خصوصی است که اگر موارد ایمنی را رعایت و لحاظ نکنند، برای تعطیلی آنها رایزنی خواهیم کرد. با توجه به مالکیت خصوصی چنین ساختمان‌هایی، ‌ما هیچ‌گونه دخل و تصرفی نخواهیم داشت اما نمی‌توان نسبت به ناایمن بوده این ساختمان‌ها بی‌توجه بود بنابراین در حد امکان نسبت به آموزش کارکنان، ‌ساکنان و... آنها اقداماتی انجام داده‌ایم تا جان و مال و سلامت شهروندان را حفظ کنیم.
  •  برای حفظ امنیت ساختمان‌های مهمی چون بانک مرکزی، کتابخانه ملی و... هنگام وقوع زلزله و پس از آن چه تمهیداتی وجود دارد؟
اقدام به شناسایی ساختمان‌های بحران‌زا مانند پمپ بنزین‌ها، چاپخانه‌ها، مراکز نگهداری مواد شیمیایی و... کرده‌ایم و در حال مذاکره با مالکان و مسئولان آنها هستیم تا در برابر زلزله مقاوم‌سازی شوند.
در مقابل ساختمان‌های کتابخانه ملی، ایستگاه‌های آتش‌نشانی و... بحران‌زدا بوده و از آنها می‌توانیم برای مهار بحران در صورت نیاز استفاده کنیم. بنابراین باید به‌طور 100درصد مقاوم‌سازی شوند. در مورد بانک مرکزی باید گفت با توجه به نمای شیشه‌ای آن در زمان بحرانی مانند زلزله می‌تواند به‌عنوان بمب ساعتی و شیشه‌ای عمل کرده و جان کارکنان و حتی شهروندان را به خطر بیندازد. هرچند باید گفت نمای شهری بحثی است که از عهده ما خارج بوده و در کمیته شهرسازی مطرح است و کارشناسان آن باید پیگیر چنین مواردی باشند. ساختمان بانک مرکزی و مؤسسات مالی و اعتباری زیر ذره‌بین نواحی مختلف شهرداری منطقه 3 قرار دارد و مسئولان پدافند غیرعامل و شهرداران نواحی این ساختمان‌ها را در بازیدهای مستمر از نظر ایمنی و... قرار داده‌اند.
  •  اتاق امن چیست و در کجای منطقه ما واقع شده است؟
در منطقه ما ستاد مدیریت بحران دارای 3 پایگاه در نواحی یک، 2 و 4 است که ساختمان‌های آن در برابر زلزله‌هایی به بزرگی 8‌، 9 ریشتر مقاوم هستند و اتاق امن در پایگاه ویژه در ضلع شمالی بوستان ملت و در پارکینگ پردیس ملت واقع شده و تمام برنامه‌ریزی‌ها و مدیریت و کنترل اوضاع هنگام وقوع زلزله در آن انجام می‌شود. براساس استانداردها باید به تعداد نواحی، سوله مدیریت بحران داشته باشیم که اکنون با کمبود مواجه هستیم. در سال 96 بودجه‌ای برای ساخت یک پایگاه در نظر گرفته شد که به دلیل نبود زمین در منطقه نتوانستیم نسبت به ساخت آن اقدام کنیم. البته نباید فراموش کرد که این پایگاه‌ها در زمان وقوع بحران برای اسکان مردم و... مورد استفاده قرار نمی‌گیرند بلکه برای مدیریت حادثه از سوی اعضای این ستاد استفاده خواهد شد تا بحران را ساماندهی کنند.

گیلان استان معین منطقه ما
می دانید اگر زلزله در تهران رخ دهد، ‌به حتم کار امدادرسانی با مشکلات فراوانی مواجه می‌شود بنابراین مسئولان برای مدیریت بهتر امدادرسانی به شهروندان تصمیم گرفته‌اند سایر استان‌های کشور را به‌عنوان استان معین هریک از مناطق 22گانه تهران قرار دهند. برای نمونه استان‌های شمالی به مناطق شمالی، ‌استان‌های شرقی به مناطق شرقی، ‌استان‌های غربی به مناطق غربی، استان‌های جنوبی به مناطق جنوبی تهران امداد‌رسانی خواهند کرد. بر اساس تقسیم‌بندی‌های صورت گرفته در صورت وقوع زلزله استان اصفهان مدیریت کلی امداد و نجات شهر تهران را برعهده می‌گیرد و استان گیلان به‌عنوان استان معین برای امدادرسانی به شهروندان ساکن در منطقه 3 انتخاب شده و خدمت‌رسانی به شهروندان از طریق نیروهای امدادی اورژانس، ‌آتش‌نشانی، ‌نیروی انتظامی، پلیس راهور و سایر سازمان‌های خدماتی این استان‌ انجام خواهد شد.

نجات منطقه 3 در گرو بسیج همگانی
از آنجایی که اگر قرار باشد زلزله‌ای در شهر تهران اتفاق بیفتد به حتم کار امداد‌رسانی با مشکلات عدیده‌ای مواجه خواهد شد بنابراین مسئولان از هم‌اکنون باید برای تسهیل امور، راهکارهای علمی بیندیشند تا شاهد نبود مدیریت مناسب طبق آنچه در کرمانشاه اتفاق افتاد نباشیم و کار امدادرسانی و اسکان و تغذیه زلزله‌زدگان در کوتاه‌ترین زمان ممکن و با نظم انجام شود.
بنابراین باید گفت نجات شهروندان منطقه و کاستن از تعداد کشته‌شدگان و... تنها در گرو بسیج نیروها، ‌وجود مدیریت واحد و برنامه‌ریزی و نظم بالای نیروها امکانپذیر خواهد بود.

ساختمان‌های مهم منطقه روی گسل‌ها
  •   ساختمان مدرن کتابخانه و اسناد ملی ایران دقیقاً روی گسل بزرگ سید خندان و در فاصله ۱۰۰ متری محل تقاطع این گسل با گسل داودیه قرار دارد.
  •   ساختمان عظیم بانک مرکزی که شبیه برج‌های دوقلوی نیویورک است بین فاصله ۲۰۰متری از گسل داودیه و ۴۰۰ متری گسل سیدخندان قرار گرفته است.
  •   ساختمان بلندمرتبه و سنگین روزنامه اطلاعات در کنار گسل در زیر بزرگراه جهان کودک واقع است و همچنین در پشت آن ساختمان گسل سید خندان قرار دارد.
  •   مجموعه ساختمان‌های کتابخانه ملی ایران نیز بر روی طاقدیس‌های داودیه قرار دارد.
  •   ساختمان بلندمرتبه بنیاد مستضعفان در کنار گسل تلویزیون واقع شده است.
  •   ساختمان عظیم وزارت راه بین 2 گسل تلویزیون باختری و عباس‌آباد واقع شده است.
  •   ساختمان‌های بلندمرتبه مسکونی و مدرن آتی‌ساز در کنار هتل اوین، در محل تقاطع گسل محمودیه و گسل عمود بر آن قرار دارند.
  •   پل معلق پارک‌وی که در تقاطع خیابان ولی‌عصر(عج) و بزرگراه شهید چمران واقع است دقیقاً روی گسل محمودیه قرار دارد.
  •   پل بزرگراه صدر روی خیابان دکتر شریعتی گسل قیطریه را قطع کرده است.
  •   در این میان تک گسل ملاصدرا نیز که از خیابان شریعتی تا شهرک غرب انتقال یافته، محله‌های ونک، میرداماد، سعادت‌آباد و شهرک غرب را ناایمن ساخته است.

از نقشه فرار استفاده کنید
ستاد مدیریت بحران منطقه برای مدیریت بحران زلزله دست به اقدام جالبی زده و آن تهیه نقشه اسکان اضطراری برای همه محله‌های منطقه است. این نقشه قرار است به هریک از خانواده‌های ساکن در محله‌های مختلف ارائه شود. در این نقشه‌ها مسیرهای رسیدن به اماکن اسکان اضطراری پس از وقوع زلزله به‌صورت واضح در نقشه‌ها نشانه‌گذاری شده‌اند و شهروندان با دنبال کردن نشانه‌ها می‌توانند راه فرار و رسیدن به محدوده امن را بیابند.









ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code