منطقه 4

یادگاران جنگ زیر علم حسین‌(ع)

نویسنده: فاطمه شعبانی
کسانی که ایام عزاداری محرم گذرشان به خیابان 182تهرانپارس می‌افتد با هیئت عزاداری متفاوتی روبه‌رو می‌شوند که هم نحوه عزاداری‌شان و هم عزادارانش تفاوت اساسی با دیگر دسته‌ها و هیئت‌های عزاداری اطراف دارد...
1396/08/17
   کسانی که ایام عزاداری محرم گذرشان به خیابان 182تهرانپارس می‌افتد با هیئت عزاداری متفاوتی روبه‌رو می‌شوند که هم نحوه عزاداری‌شان و هم عزادارانش تفاوت اساسی با دیگر دسته‌ها و هیئت‌های عزاداری اطراف دارد. هیئتی که دیدنش حتی برای چند دقیقه و هرچند کوتاه انسان را به فکر فرو می‌برد. بزرگ‌ترین تفاوت این گروه عزاداران ارتباطشان با جنگ و دفاع‌مقدس است. هریک از اعضای این گروه عزاداران از جنگ یادگاری‌هایی دارند. یکی دستش را در راه کشور داده و دیگری پاهایش را و تعدادی هم چشم و سلامتی نخاع‌شان را. محفل هیئت عاشقان «‌قمربنی‌هاشم(ع)» شهرک شاهد حال و هوای متفاوتی دارد.

 کنگره جانبازی
بی‌اغراق مسجد قمربنی‌هاشم(ع) تنها مسجد منطقه و از معدود مراکز تهران است که یک جانباز ویلچری می‌تواند بدون مشکل در آنجا رفت‌وآمد کند و در این راه مانعی برای حضورش نباشد. این مسجد که اوایل به‌صورت حسینیه دوطبقه بوده است با ورود جانبازان تبدیل به درمانگاه می‌شود به این صورت که در قسمتی از طبقه پایین روزانه یک پزشک می‌نشسته و آمبولانس آماده داشته است. مسجد در سال 1387 به همت اهالی محل و کمک‌های مالی مقام معظم رهبری در 3 هزار ‌مترمربع ساخته شده است. حاج «‌حسن صارمی» مسئول هیئت عاشقان قمربنی‌هاشم(ع) و عضو هیئت امنای مسجد قمربنی‌هاشم(ع) از چگونگی تشکیل هیئت می‌گوید: «سال 1373 ابتدا یک هیئت خانگی توسط حاج آقا باقری، حاج آقا حسین‌پور، شهید محمدرضا پاکیزه و تعدادی دیگر از دوستان جانباز در شهرک شاهد شکل گرفت که به‌طور چرخشی در خانه‌های دوستان برگزار می‌شد. کم‌کم این هیئت به حسینیه منتقل و از زمانی که ساخت مسجد شروع شد مدتی جلسات و برنامه‌های هیئت در منزل شهید پاکیزه برگزار می‌شد. علاوه بر هیئت خانواده شهید پاکیزه در زمان ساخت مسجد پارکینگ منزل مسکونی‌اش در کوچه پنجم را در اختیار نماز‌گزاران قرار داده بود و در 2 سالی که ساخت مسجد طول کشید، آن پارکینگ محل اجرای مراسم مذهبی و نمازجماعت بود. این هیئت چه زمانی که حسینیه بود و چه زمانی که در مسجد ادغام شد محل تجمع جانبازان و یک نوع کنگره جانبازی در ایام ماه محرم و به‌ویژه روز عاشورا است. از آنجایی که این هیئت منتسب به جانباز بزرگ کربلا حضرت قمربنی‌هاشم(ع) است ما سعی بر سنگ تمام گذاشتن مراسم عزاداری ماه محرم داریم و شکرخدا هرسال هم پرشکوه‌تر از سال قبل این مراسم را برگزار می‌کنیم.»

 حرکت عظیم
حرکت تعداد زیادی جانباز ویلچری و غیرویلچری در خیابان‌های محله به این راحتی‌ها که به زبان می‌آید نیست. صارمی می‌گوید: «حرکت ما در خیابان اصلی شهرک چون خط اضطراری دارد مشکلی برای ساکنان و خودروها ایجاد نمی‌کند و زمانی که داخل بلوار می‌رویم، سعی می‌کنیم دسته را در عرض خیابان پخش نکنیم و راه را برای عبور اضطراری اتومبیل‌ها باز می‌گذاریم. بسیار مراقب هستیم هم ابتدا و هم انتهای دسته تا مزاحمتی برای وسایل نقلیه عبوری ایجاد نکنیم و تلاشمان این است که خیلی سریع از سر چهارراه‌ها عبور کنیم. در این سال‌ها برخورد مردم عادی که دسته عزاداری ما را می‌بینند بسیار خوب و احترام‌آمیز بوده است این‌طوری محبتشان را ابراز می‌کنند.

 هیئت متفاوت
هر فردی که یک‌بار گذرش به این هیئت بیفتد به تفاوتش از لحاظ‌های کیفی و کمی با هیئت‌های دیگر پی می‌برد. صارمی صحبت‌هایش را این‌طور ادامه می‌دهد: «فرق اساسی این دسته با دسته‌های عزاداری همجوار سادگی و بی‌آلایشی آن است ما علم، طبل و ادوات و زنجیر نداریم و صرفاً یک دسته ساده سینه‌زنی سنتی است که مشخصه‌اش حضور جانبازان ویلچری و ایثارگران بدون دست و پاست که اسوه فداکاری را به رخ همه می‌کشند. در این سال‌ها تعدادی از بچه‌ها هم شهید شده‌اند و هرسال تعداد بچه‌ها کمتر می‌شود. قبلاً حدود 120 ویلچری بودند که در روز عاشورا از تهران به این هیئت می‌آمدند. امسال حدود 60‌ـ 70 جانباز ویلچری بودند. تعدادی از دوستان پیر و ضعیف و تعدادی از بچه‌ها شهید شده‌اند.

 سادگی در عزاداری
حجت‌الاسلام «علی صابری» از حدود 9 سال پیش به‌عنوان پیشنماز این مسجد حضور دارد. او می‌گوید: «یکی از آفت‌های عزاداری امام حسین(ع) تحریف‌هاست و بسیاری از ما دوست داریم برای امام حسینی که خودمان ساختیم و جوری که خودمان دوست داریم عزاداری کنیم. در حالی‌که قیام امام حسین(ع) برای اقامه امر به معروف و نهی از منکر بود. خط قرمز ما قرآن است. بایدها و نباید‌ها را قرآن و اهل‌بیت(ع) مشخص می‌کنند. تفاوت هیئت ما نه تنها در نحوه عزاداری بلکه در عزاداران هم است. عده کثیری مجاهد با سواد و شجاع که از مال و جان برای این ایدئولوژی گذشتند و ترکش خوردند و امروز در کنار هم جمع شده‌اند و از صمیم قلب عزاداری می‌کنند. دسته عزاداری ما بدون زنجیر و علم و یک دسته ساده سینه‌زنی است که مداح می‌خواند چند پرچم از جلو حرکت می‌کنند و فضای معنوی ایجاد می‌کند. اینها جذابیت و تفاوت هیئت ما با باقی هیئت‌ها است. الحمدالله هر سال هم جمعیت هیئت اضافه می‌شود.»

 روح شهدا حاضر است
جای خالی جانبازانی که در این هیئت حضور داشتند هر سال بیشتر می‌شود و تعدادی از آنها به شهادت می‌رسند. حجت‌الاسلام صابری می‌گوید: «احساس می‌کنم روح جانبازانی که سال‌های قبل با ما بودند و شهید شدند الان در میان ما حاضر و ناظر است و به رفقا سرمی‌زنند. شهید ‌الله‌وردی، شهید پاکیزه، شهید اصقلانی، شهید میرزاآقا و... همگی با وجود دردهای جسمی هیچ‌وقت زبان به شکوه نمی‌گشودند. شهید ‌الله‌وردی حتی زمانی که قرار بود قلبش را عمل کند برای 28 ماه صفر از بیمارستان مرخصی گرفت و به هیئت آمد و نذری 28 صفر را توزیع کرد و روز بعد شهید شد. جای خالی او و بقیه دوستانی که سال‌های قبل در هیئت ما بودند و برای امام حسین(ع) عزاداری می‌کردند و بر سینه می‌زدند، خیلی احساس می‌شود. هربار که برای نماز می‌آیم صدای این شهید بزرگوار در گوشم و روحش و حضورش ملموس است. واقعاً جای او و بقیه دوستان خالی است.»

 اخلاص عمل
وجه تمایز این هیئت با محافل دیگر بسیار است. حجت‌الاسلام صابری این تفاوت را در اخلاص و باور قلبی عزادارانش می‌داند و می‌گوید: «کوچه‌های این شهرک به‌ترتیب به نام جانبازانی است که این سال‌ها ما را تنها گذاشته‌اند. در هیئت ما حب دنیا وجود ندارد. یک عده ایثارگری که در جبهه‌های حق علیه باطل کربلا را به چشم دیده‌اند و این بچه‌ها از همه چیز خود گذشته‌اند و برای خدا و در راه خدا ایثار کرده‌اند. واعظ این هیئت هم با جاهای دیگر متفاوت است. در این مسجد سخنران نقش ویژه‌ای ایفا می‌کند. واعظ این هیئت حاج آقا «صبوحی» است که مباحث قرآنی «تدبیر در قرآن» را دنبال می‌کنند. محور اصلی سخنرانی نقش قرآن است. وقتی معرفت بالا برود و به جان بنشیند حال معنوی خوب و رو به جلو می‌شود و این معرفت وقتی در زندگی شخصی‌مان اجرایی شود رفتار من نوعی با خانواده‌ام خوب می‌شود و این مهم است. الحمدالله این عزاداری‌ها باعث می‌شود که همگی تا یک سال بیمه شویم و ان‌شاءالله در این راه حسینی بمانیم و فکرمان مسموم نشود و قدم‌هایمان با ثبات باشد و از راه حق کج نشویم. خدا راه هدایت را به ما نشان داده می‌توانیم شاکر باشیم یا از جاده خارج شویم.»

عکاس مهمان هیئت
همبستگی اعضا

«هما متولی» عکاس 27 ساله ساکن محله تهرانپارس است که امسال برای نخستین بار در مراسم عزاداری این هیئت شرکت کرده و عکس گرفته و در حالی که به شدت تحت تأثیر حال و هوای این هیئت قرار گرفته، می‌گوید: «صحنه‌های عجیبی بود که به‌عنوان یک عکاس برای نخستین بار می‌دیدم. نکته جالب حضور نوه‌ها و بچه‌های کوچک این جانبازان بود که همراهشان حرکت می‌کردند و هرجا خسته می‌شدند روی پای جانبازان روی ویلچر می‌نشستند. صحنه‌های نماز خواندنشان بسیار جذاب بود. 4‌ـ 5 ردیف جانباز ویلچری که در یک زمان کوتاه با بطری‌های آب معدنی وضو گرفتند و با صدای اذان ظهر عاشورا به نماز ایستادند. اینها پیام‌های عینی عاشورا بود. روحیه‌شان بسیاربهتر از همه افراد به ظاهر سالم بود. وقتی به هم می‌رسیدند با گرمی خاصی احوال هم را می‌پرسیدند و موقع عکس گرفتن حواسشان بود که ظاهر دوستشان مرتب باشد و مثلاً پیشانی‌بند همدیگر را مرتب می‌کردند و هوای همدیگر را داشتند. هنگام حرکت و توقف پراکنده نمی‌شدند و یک نوع همبستگی بی‌نظیر میانشان موج می‌زد.»

مداح و قاری قرآن هم محله‌ای:
برای مادیات و شهرت روضه نخوانیم

از شاگردان مرحوم «علی آهی» بوده و تحصیلات تکمیلی‌اش را در رشته الهیات از دانشکده اصول‌الدین ادامه داده است. استاد «کمال‌الدین عبدالوهاب» مداح، قاری قرآن، مسئول مجمع ذاکران آل طاها(ع) و یاسین است که از سال‌ها پیش در بیت‌الزهرا(س) محله اوقاف به مداحان درس می‌دهد. حالا خیلی از اهالی این محدوده با نوای او آشنا هستند و در مکتبش شرکت کرده‌اند. استادی که به مداحان توصیه می‌کند با وضو بودن، استغفار و‌ طلب بخشش، چیزهایی است که نقش بسیار مهمی در پاکسازی درونی انسان دارد.

 پامنبری بودم
بیت‌الزهرا(س) در کوچه ششم مرکزی محله اوقاف و در جایی قرار دارد که هرهفته یکشنبه‌ها و سه‌شنبه‌ها تعداد زیادی از مداحان اهل‌بیت(ع) دورهم جمع می‌شوند و از محضر استاد درس می‌گیرند. استادی که با احترام از پدری نام می‌برد که نخستین استادش بوده و می‌گوید: «مرحوم پدرم جمال‌الدین عبدالوهاب، مداح سنتی بود و احکام و مسائل شرعی را می‌گفت. بچه سرآسیاب دولابم جایی که خیلی از مداحان سرشناس از آنجا برخاسته‌اند. 7‌ـ 8 ساله بودم که پدرم دست مرا می‌گرفت و به هیئت‌های مختلف می‌برد. او مثل خیلی از مداحان قدیم، بی‌میکروفن می‌خواند و صدایش رسا بود. رسم براین بود که بعد از اتمام مداحی، بعضی پای منبرش می‌خواندند و به آنها «پامنبری» می‌گفتند منم هم گاهی می‌خواندم. یادم می‌آید نخستین نوحه‌ای که خواندم برای خانم حضرت رقیه(ع) بود: «آمدی بابا کنج ویرانه / با صفا کردی این عزاخانه.» دانشگاه تربیت معلم، رشته عربی قبول شدم و آنجا خیلی مورد تشویق قرارگرفتم. 30 سال در مدارس مختلف منطقه 4 تدریس کردم. در این سال‌ها بسیاری از علاقه‌مندان به مداحی را تشویق و در کلاس‌های آموزشی ثبت‌نام کردم. در کنار معلمی کار مداحی می‌کردم.»

 همه خدمتگزاریم
استاد عبدالوهاب علاوه بر بیت‌الزهرا(س) در بسیاری از هیئت‌ها آموزش روخوانی و روانخوانی و مفاهیم و مباحث قرآنی دارد. کلاس‌های بیت‌الزهرا(س) برای مداحان تهران است و شرکت‌کنندگان اغلب خودشان مداح و میانسال هستند. عبدالوهاب مجالس بیت‌الزهرا(س) را از بهترین مجالسش می‌داند و می‌گوید: «یکی از چیزهای مهم قداست فضا است، اینجا را دوست دارم، به قول حاج آقا کولیوند، بانی هیئت، ما همه خدمتگزاریم. من هم خادم مجمع الذاکران هستم. در جلسه‌ای که 40‌ـ 50 مداح شرکت می‌کنند خادمش باید نگرش خاصی به مسئله مداحی داشته باشد و باید از عهده پاسخگویی به سؤالات و شبهات برآید.» او مهم‌ترین ویژگی حرفه‌اش را این‌طور می‌داند: «به گفته استادان ما نخستین درس مداحی، ادب است. مداح اول از همه باید ادب و تقوی و بعد سواد داشته باشد و اخلاق اسلامی را رعایت کند. مداح به معنای بسیار مدح‌کننده است، آن هم مدح‌کننده اهل‌بیت(ع). مداح مقامش خیلی بالاست باید خودش مراقب کردار و گفتارش باشد. در تاریخ کسانی که مداح پادشاهان بوده‌اند پول می‌گرفتند و مداحی می‌کردند نام هیچ یک جاویدان نمانده است. مداح اهل‌بیت(ع) ارزشمند است وگرنه مداح و ‌بانی خالی، هیچ ارزشی ندارد.»

 پیروی از مداحان قدیمی  
استاد عبدالوهاب از مداحان پیشکسوت، حاج «محمد کوثری»، مداحی که در محضر امام خمینی(ره) اجرا داشته را دوست دارد و توصیه حضرت امام(ره) هم که مداحی و عزاداری سنتی برای سیدالشهدا(ع) بوده رعایت می‌کند. او علت اثرگذاری مداحی‌های قدیمی را تقوی می‌داند و می‌گوید: «خیلی از آنها نماز شب‌شان ترک نمی‌شد.» او از مداحان جدید هم چون خودش هم به دستگاه‌خوانی علاقه‌مند است، حاج «ذبیح‌الله ترابی» و طرز اداره مجلس و اشعارش را دوست دارد. استاد اصلی‌اش پدرش بوده اما در مقاطع خاصی از محضر استاد آهی و استاد سازگار بهره‌برده است. این مداح که در دهه محرم در مسجد وحدت برنامه دارد درباره منابع اشعار مورد استفاده‌اش می‌گوید: «بعضی از شعرها را خودم می‌گویم و بیشتر از اشعار قدما استفاده می‌کند: ذاکر، تابع، صالح، ژوبیده و شاعر معاصر سازگار و آهی.» او درباره اثر‌گذاری اشعار هم معتقد است: «این موضوع به تقوی و اخلاص شاعر برمی‌گردد. مداحان قدیم با سوز خاص شعر می‌خواندند و برای مادیات و کسب شهرت و مقام نبود. متأسفانه برخی از شاعران امروزی مادیات را وارد کارشان کرده‌اند و هدفشان سوز و اشک‌آوری در شعر است.»



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code