منطقه 7

ستاره‌ها را بچین!

نویسنده: بهاره خسروی‌
این روزها دستمان از آسمان کوتاه است. از بس آسمان خراش و آلودگی نوری در اطرافمان است دیدن آسمان صاف آبی در روز و ستاره‌های چشمک‌زن در شب‌ مثل افسانه‌ها دور از دسترس شده است...
1396/03/28
 این روزها دستمان از آسمان کوتاه است. از بس آسمان خراش و آلودگی نوری در اطرافمان است دیدن آسمان صاف آبی در روز و ستاره‌های چشمک‌زن در شب‌ مثل افسانه‌ها دور از دسترس شده است. بسیاری از بچه‌های نسل امروز از شگفتی‌های آفرینش و زیبایی‌های آسمان صاف ویکدست شب‌های کویر بی‌خبر هستند. برای بسیاری از آنها سؤال برانگیزاست که چرا باید درمدرسه درس‌هایی مانند ریاضیات و فیزیک را بخوانند. «مبینا امیدوند» مخترع و مدرس جوان پژوهش‌سرای اشراق برای پاسخ به این سؤالات و دیدن آسمان پر ستاره چادر آسمان‌نمایی را اختراع کرده که از داخل آن می‌توان آسمان و شگفتی‌های آن را از نزدیک دید و با سفر به فضا و کهکشان راه شیری کلی از گردش در آسمان لذت برد. سری به چادر این مخترع جوان زدیم تا از نزدیک درباره عملکرد و کارکرد آسمان‌نما برای آشنایی با علم نجوم بدانیم. اگر علاقه‌مند به دنیای پر رمز آسمان‌ها و ستاره چینی هستید خواندن این گزارش را از دست ندهید.

 تحریم و شکل‌گیری یک ایده
اغلب محدودیت‌های ما در بسیاری از اختراعات و شگفتی‌های تازه در دنیای علم به وجود آمده است. چیزی مثل آسمان‌نمای اختراع «مبینا امیدوند» از مربیان جوان و خلاق پژوهش‌سرای اشراق که این روزها میان دانش‌آموزان و علاقه‌مندان به عالم آسمان‌ها و فضا حسابی طرفدار پیدا کرده است. آسمان‌نمایی که ایده اولیه‌اش با وجود تحریم‌ها شکل گرفت. او درباره ماجرای اختراعش می‌گوید: «پدر و مادرم هر دو فرهنگی بودند به همین دلیل علاقه‌مند دنبال کردن راه آنها در حوزه تدریس و مدرسه و کار در آموزش و پرورش شدم. اما به دنبال کار در جایی بودم که فضای بیشتری برای پیشرفت داشته باشد. با توجه به رشته تحصیلی‌ام یعنی کارشناسی ارشد رشته فیزیک از دانشگاه سراسری علاقه زیادی به کار در زمینه نجوم و آسمان داشتم. به همین دلیل کار تدریس این رشته جذاب را شروع کردم. در دوران تدریس همیشه از طریق پروژکتور، تصاویری را به بچه‌ها نشان می‌دادم و به این موضوع فکر می‌کردم که چگونه مطالب را خیلی واضح‌تر و قابل فهم‌تر به بچه‌ها توضیح دهم.»
همین ایده مخترع جوان هم‌محله‌ای ما را به جست‌وجو و کنکاش بیشتری برای پیدا کردن دستگاهی که همه تصاویر را به‌صورت گنبدی نشان دهد، تشویق می‌کند: «این وسیله را یکسری شرکت‌های خاص تولید می‌کردند اما به دلیل وجود تحریم‌ها امکان دسترسی به آن برای ما چندان آسان نبود و هزینه واردات آن خیلی زیاد بود. به همین دلیل برای ساخت این دستگاه و تولید وطنی‌اش دست به کار شدم.»

 از زمین آسمان را رصد کن
با توجه به پیش‌زمینه‌ای که درباره علم فیزیک و شکست نورها دارد با همراهی پدرش برای تهیه کردن مقدمات ساخت آسمان‌نما دست به کار می‌شود. مبینا تعریف می‌کند: «با اطلاعاتی که از فیزیک داشتم به فکر تغییر لنز و کار پروژکتور برای دریافت تصویر تمام گنبدی افتادم. اما انصافاً درزمینه فنی و تهیه ابزار پدرم کمک زیادی کرد. در دانشگاه درس خوانده بودم اما بیشتر دانسته‌هایم تئوری و در حد فرمول‌های درسی بود. در اینترنت هم اطلاعات به‌صورت سرسری و گذرا بود. اما وقتی شروع به کار عملی کردم به ریزه‌کاری‌های زیادی برخوردم. در واقع فوت کوزه‌گری ساخت دستگاه را با آزمون و خطا در کار یاد گرفتم.»
ساخت نخستین نمونه دستگاه چیزی حدود 7تا 8 ماه برای این هم‌محله‌ای زمان می‌برد. دستگاهی که یک قطعه آینه داخل آن قرار داشت و نور از طریق همین آینه جابه‌جا می‌شد. مخترع جوان ما ادامه می‌دهد: «تحقق ایده دوم تقریباً 6 ماه تا یک سال زمان برد. در این بخش آینه را حذف کردم تا رسیدم به بخش تهیه چادری که در آن بچه‌ها بتوانند آسمان را از روی زمین رصد کنند. دنبال دوخت چادر در ایران بودم اما متأسفانه در داخل پارچه مناسب را پیدا نکردیم. پارچه‌ای که به دلیل جابه‌جایی زیاد سنگین نباشد، پارچه‌های شمعی یا زیادی نازک هم باعث عبور نور از آنها و اخلال در تصاویر می‌شد. همچنین باید داخل آن یک‌لایه پارچه جیر خاکستری هم نصب می‌کردم. با همه گشت‌وگذارم در کل کشور به نتیجه خوبی نرسیدم و مجبور شدم چادر را از کشور دیگری برای دستگاه خریداری کنم.»

 اختراعی در خدمت تکنولوژی آموزشی
آسمان‌نمای مبینا از سوی وزارت آموزش و پرورش به‌عنوان یکی از لوازم تکنولوژی آموزشی مثل تلسکوپ، میکروسکوپ و وسایل دیگر به ثبت رسیده است. او در این‌باره توضیح می‌دهد: «آسمان‌نمایی که اختراع کردم کاملاً از لوازم و ابزار تولید داخلی و با کمترین هزینه ساخته شده است و به‌عنوان یکی از لوازم کمک آموزشی در مدارس مورد استفاده قرار می‌گیرد. در واقع یک کار مقرون به صرفه است تا به جای اینکه کلی هزینه برپایی اردو شود با کمترین هزینه یک اردوی درون مدرسه‌ای را برپا کنند.» به گفته این عضو انجمن نجوم، اختراع چادر آسمان‌نما یکی از ایده‌های نو و بکر در کشور است که دانش‌آموزان می‌توانند به راحتی آسمان شب را ببینند.

 آسمان‌نمای کارآفرین
اختراع خانم امیدوند علاوه بر خدمت به جامعه علمی و ارتقای دانش، کار‌آفرینی هم کرده است. او در این‌باره می‌گوید: «با ثبت این اختراع یک شرکت کوچک جمع و جور با بیست کارمند هم راه‌اندازی کردم. بیشتر اعضای شرکت از دوستان و آشنایانی هستند که بعد از فارغ‌التحصیلی جویای کار بودند. برای مثال دوتا از این چادرهای آسمان‌نما را فروختیم. یا هرکدام از دوستان که در زمینه کارهای فنی دستی بر آتش دارند در این زمینه همراهی‌مان می‌کنند. یک تعداد از فارغ‌التحصیلان دانشگاه تهران به‌عنوان مدرس در مدارس از دنیای شگفتی‌های آسمان و علم تدریس می‌کنند. اما با همه این حرف‌ها هر‌ کاری سختی‌های خودش را هم دارد. اینکه سعی داریم برای بقای کار گروهی بچه‌ها یکسری تغییرات هم در کار آسمان‌نما داشته باشیم. استفاده از عینک سه بعدی برای سفر به فضا یکی از این کارها است.»

 آموزش علم به زبان ساده و شیرین
به عقیده این مخترع جوان، آشنایی بچه‌ها با علم با زبان ساده و شیرین از دیگر ویژگی این چادر است. او می‌گوید: «این روزها دیدن آسمان پرستاره چندان راحت نیست. خیلی‌ها از دیدن شگفتی‌های آسمان کویر و زیبایی‌های آن بی‌نصیب هستند. حتی گرایش به علم فیزیک و نجوم کمتر شده است. بسیاری از دانش‌آموزان سراغ رشته‌های درسی که درآمد‌زایی بیشتری دارد می‌روند. معمولاً از درس ریاضیات و فیزیک گریزان هستند. به گفته گالیله خداوند جهان را بر پایه ریاضیات آفرید. وقتی بچه‌ها به اهمیت آن پی ببرند کشف شگفتی‌های دنیا و درس‌هایی مثل ریاضی و فیزیک برایشان جذابیت پیدا می‌کند و در یادگیری آنها هم حسابی تأثیر‌گذار است.»



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code