منطقه 7

فقط ایرانی بپوشید

نویسنده: سمیرا مرکدی‌
ویترین ساده با کفش‌هایی که برقش چشم را می‌گیرد. روی شیشه مغازه قدیمی کوچک نوشته است: کفش دست‌دوز! قالب‌های کفش و مردان مو سفید، که با حوصله مشغول دوخت کفش هستند از بیرون مغازه دیده می‌شود....
1396/02/24
 ویترین ساده با کفش‌هایی که برقش چشم را می‌گیرد. روی شیشه مغازه قدیمی کوچک نوشته است: کفش دست‌دوز! قالب‌های کفش و مردان مو سفید، که با حوصله مشغول دوخت کفش هستند از بیرون مغازه دیده می‌شود. وارد می‌شویم. ساده، صمیمی و خوشرو با همان حوصله که کار می‌کنند پاسخ سؤالات‌مان را می‌دهند؛ اینکه همه مواد اولیه کار آنها ایرانی است و نمونه کارهای آنها چند برابر قیمت در بهترین نقاط شهر تهران به فروش می‌رسد و گلایه‌ها و همچنین راهکارهایی برای ورود به این شغل.

 خرید مغازه با کفاشی
اینجا، هم کارگاه است هم مغازه‌ای کوچک که چند مرد مو سفید کرده در آن برای خانواده‌شان کسب روزی می‌کنند. علی باقری، 70 ساله صاحب این مغازه و ساعت کاری آن از 9 صبح تا 9 شب است. پشت میز کوچکی مشغول چسب زدن به زیره کفش است و پاسخ سؤالات‌مان را هم می‌دهد: «پدرم با چرخ‌دستی میوه می‌فروخت و درآمدی نداشت. شاگرد مدرسه جعفری خانی‌آباد بودم که متوجه شرایط نامناسب مالی پدر شدم. برای همین در سن 10 سالگی مدرسه را رها کردم و به‌عنوان پادو، وارد یک کفاشی شدم. 5 ریال حقوقم بود. کم‌کم کار را یاد گرفتم؛ اوستاهای آن زمان با الان فرق داشتند، شاگردها از دست اوستا کتک هم می‌خوردند اما با این حال از کار فرار نمی‌کردند. خیلی سخت بود اما مجبور بودم سختی‌های کار را تحمل کنم چون اصلاً کار دیگری بلد نبودم. چندین سال طول کشید تا مستقل شوم. بعد از شاگردی در مغازه‌های مختلف، سال 57 بود که این مغازه را که در ابتدا مغازه تعمیرکفش بود اجاره کردم. از همان ابتدا کفش دست‌دوز چرم می‌دوختم و چند ماه بعد این مغازه را با درآمد همین کار خریدم.»

 اوستای تک‌دوز
کار کفش‌دوزی چند شاخه دارد که هرکسی معمولاً یک یا دو شاخه از آن را یاد می‌گیرد اما کاسب خیابان گرگان، تمام شاخه‌های آن را یاد گرفته و در واقع تک‌دوز است. یعنی اینکه خودش از اول تا آخر کار کفش را می‌تواند به تنهایی انجام دهد. او ادامه می‌دهد: «در حال حاضر 4 نفر اینجا مشغول کار هستیم و هرکدام‌کاری را انجام می‌دهیم.» کفش‌ها مرغوب به نظر می‌رسد اما قیمتش نسبت به جنسش و مغازه‌های نقاط خوش آب و هوای شهر، گران به نظر نمی‌رسد؛ حدود 200، 300 هزار تومان. می‌گوید با ورود و تولید کفش‌های ارزان‌قیمت و بی‌کیفیت، کسب و کارشان رونق گذشته را ندارد و هفته‌ای 20 جفت کفش تولید می‌کنند اما مشتری‌های خاص خودشان را دارند. اما چرا این مغازه را اجاره نمی‌دهد تا با درآمدش راحت زندگی کند؟ پاسخ باقری: «اجاره بدهم شاید همین درآمد را داشته باشم اما آن وقت باید بروم از صبح تا شب در پارک بنشینم. بعد از سال‌ها کار کردن، اگر بیکار بنشینم مثل قالب یخ که بیرون از یخچال بماند آب می‌شود من هم از بین می‌رویم. الان چند نفر مشغول کار هستیم و زندگی‌مان را می‌چرخانیم.»

 زحمت زیاد کار
ابوالفضل صفری، از دوستان قدیمی علی باقری، حدود 10 سالی است که در این مغازه مشغول دوخت و ‌دوز کفش است.
67 سال دارد اما کار دوخت کفش را رها نکرده است و می‌گوید: «از بچگی کار دوخت و‌ دوز را انجام داده‌ام. من مثل آقای باقری تک‌دوز نیستم و فقط شاخه دوخت و‌ دوز را انجام می‌دهم. هر روز صبح از آذری می‌آیم آزادی و از آنجا با اتوبوس تا اینجا می‌آیم. این کار، خیلی سختی دارد اما چاره‌ای ندارم و خدا را شکر خانواده خوبی دارم و اینکه الان با آقای باقری کار می‌کنم که خیلی به حلال و حرام کار توجه دارد. امکان ندارد از بازار نخ و جنس بی‌کیفیت بخرد که کمی ارزان باشد. حتی اجناس چینی که این‌قدر در بازار زیاد شده هم نمی‌خرد. قیمت کفش‌ها هم نسبت به کار و زحمتش بسیار کم است.»
صحبت به اینجا که می‌رسد، علی باقری می‌گوید اصلاً علاقه‌ای به جنس چینی ندارم: «تولیدکننده خودمان را رها کنیم و جنس خارجی بخریم؟ هرچه مواد اولیه لازم داشته باشیم که ایرانی‌اش در بازار باشد امکان ندارد خارجی خرید کنم. خیلی از تولیدکننده‌های کفش دست‌دوز و همکارانم الان در پیک کار می‌کنند چون حمایت نشدند و قدر کارشان را ندانستند.»

 آماده آموزش به جوانان
این مردان موسفید با همت و پشتکار می‌گویند خیلی از کسانی که هنر دوخت کفش با دست را داشتند از دنیا رفته‌اند آنها معتقدند می‌توان این هنر را به جوان امروز آموخت و باقری توصیه‌ای هم دارد: «اگر شهرداری امکانات یک کارگاه آموزشی را فراهم کند ما آماده‌ایم بهترین آموزش‌ها را ارائه کنیم. آموزش‌هایی که هر جایی نمی‌توانند پیدا کنند.» به گفته او جوانی که این کار را یاد بگیرد با 10 میلیون تومان سرمایه اولیه و یک مغازه یا کارگاه کوچک می‌تواند تولید کند و اگر هم به شکل ساماندهی شده یا با حمایت سازمان‌هایی مثل شهرداری این کار گسترش پیدا کند می‌توان به صادر‌کننده بهترین کفش چرم‌دوز تبدیل شد.»

جذاب برای هنرمندان
اگر شما هم مراجعه کنید اندازه پای‌تان را می‌گیرد و کفش می‌دوزد. البته وقتی کار به این شکل شود هزینه‌اش هم بیشتر است چون هزینه‌های قالب هم اضافه می‌شود. مغازه کوچک و با صفایشان توجه برخی هنرمندان را هم جلب کرده است. گاهی افرادی که به ایران سفر کرده‌اند با آنها عکس یادگاری می‌گیرند و گاهی هم بازیگران را جذب خود می‌کند. علی باقری عکس‌های داخل تلفن همراهش را نشان می‌دهد؛ عکس یادگاری با داریوش ارجمند. تعریف می‌کند: «یک روز داریوش ارجمند به‌طور اتفاقی متوجه کار ما شد. آمد و پس از احوالپرسی، روش دوخت کفش را نگاه کرد و دقایقی گپ زدیم و خداقوت گفت و رفت.»

مراحل کار
این شغل مراحل مختلفی دارد که استاد هم‌محله‌ای، خلاصه درباره آن صحبت می‌کند:
  •  چرم خریداری شده را برش می‌دهند، خیس می‌خورد و توسط دستگاه، نازک می‌شود.
  •  رویه کفش را خریداری و کار برش و طراحی آن انجام می‌شود (در کارگاه دیگری که امکان این کار را دارد)
  •  کف کشی، کشیدن کف روی قالب مورد نظر است.
  •  رویه کشیدن به قالب که به آن پیشکار نیز می‌گویند.
  •  دوخت و‌ دوز که زیره سوارکردن است و به آن دورنعل کن هم گفته می‌شود.
  •  دوخت و‌ دوز و سوار کردن پاشنه و اتمام کار.
  •  پرداخت نهایی



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code