منطقه 8

سرنوشت یک طرح‌ بدون شناسنامه

نویسنده: حمیدرضابوجاریان
طرح تعریض خیابان دماوند سال‌ها قبل و براساس طرح تفصیلی و طرح جامع اجرا شد. آن زمان بسیاری بر این عقیده بودند که این طرح می‌تواند گره‌های ترافیکی چند منطقه از جمله منطقه ما را باز کند...
1396/09/13
 طرح تعریض خیابان دماوند سال‌ها قبل و براساس طرح تفصیلی و طرح جامع اجرا شد. آن زمان بسیاری بر این عقیده بودند که این طرح می‌تواند گره‌های ترافیکی چند منطقه از جمله منطقه ما را باز کند. چشم‌انداز طرح هم همین هدف را دنبال می‌کرد اما، با اجرا شدن طرح و گذشت چند سال از زیر بار ترافیک رفتن خیابان دماوند، کم‌کم مشکلات طرح خود را نشان داد؛ مشکلاتی که به گفته برخی کارشناسان به دلیل نبود پیوست‌های ترافیکی و اجتماعی مناسب، می‌رود تا مشکلات گذشته را دوباره زنده کند. همشهری محله برای بررسی وضع فعلی خیابان دماوند و رسیدن به پاسخ این سؤال که آیا طرح تعریض خیابان به اهداف خود رسیده است یا نه، با برخی کاسبان خیابان دماوند، شهروندان محله‌های همجوار این خیابان و مسئولان شهرداری منطقه گفت‌وگو کرده است. در ادامه نظر کارشناسان و مدیران متخصص حوزه شهری را درباره این طرح و طرح‌های مشابه آن پرسیده‌ایم.

شلوغ و پرترافیک
مثل قبل است و تغییر چندانی نکرده است. هیاهوی خودروها و صدای بوق زدن‌هایشان نه تنها کمتر نشده که بیشتر هم شده است. افزایش عرض خیابان باعث شده تعداد خودروهایی که به خیابان دماوند وارد می‌شوند هم بیشتر شود و آش همان آش باشد و کاسه همان کاسه. اگر قبلاً خودروها یک لاین خیابان را برای توقف کردن اشغال می‌کردند اینک با عریض شدن خیابان در برخی قسمت‌ها، این دو لاین از خیابان است که تبدیل به پارکینگ شده است. از سوی دیگر، خودروهایی که در لاین سرعت در حال حرکت هستند ناگهان با زدن راهنما به‌صورت مورب به سمت راست خود حرکت می‌کنند و سرعت خودروهای عبوری دیگر را می‌گیرند. با این کارشان هم دردسر برای رانندگان دیگر درست می‌کنند و هم عاملی می‌شوند برای درست کردن ترافیک. از سوی دیگر، دو سوی خیابان دماوند را با نرده‌های خط تندرو اتوبوسرانی مسدود کرده‌اند و دور از دسترس بودن پل‌های عابرپیاده سبب شده، عده‌ای از نرده‌ها بالا بروند تا عرض خیابان را طی کنند. قرار نبود با تعریض خیابان دماوند این اتفاقات رخ دهد اما حالا با گذشت چند سال از اجرای طرح تعریض خیابان دماوند، مشکلات ریز و درشت یکی یکی خود را نشان می‌دهد.

درباره یک طرح
موضوع بهسازی و تعریض خیابان دماوند در مرز مناطق 7، 8 و 13 از سال 1375 مطرح شد. ضرورت اجرای این طرح آن بود که عرض خیابان در معابر سواره‌رو و پیاده‌رو، یکسان نبود. عرض متوسط خیابان دماوند حدود 30‌متر بود که پس از تعریض این عرض به 45‌متر رسیده است. با اجرای طرح 3 خط سواره‌رو در دو باند رفت و برگشت در خیابان دماوند ایجاد شده است. بعد از اجرای طرح تعریض، 2 خط عبوری میانی مختص تردد اتوبوس‌های تندرو در خیابان دماوند اجرا شد. با اینکه درچشم‌انداز اجرای طرح تعریض، کاهش ترافیک، افزایش سرعت‌‌‌ تردد خودروها و کاهش توقف خودرو در خیابان پیش‌بینی شده بود، اما این طرح امروز به اهدافی که انتظار می‌رفت، نرسیده است. برخی کاسبان از این وضع ناراضی هستند و کارشناسان ترافیکی هم می‌گویند اوضاع این خیابان 6400 متری نه تنها بهتر نشده که رو به وخامت هم گذاشته است.

اوضاع به کام برخی کاسب‌ها
وقتی طرح تعریض آغاز شد همه فکر می‌کردند نظم و انضباط ترافیکی در خیابان دماوند بهتر از قبل می‌شود. اما اوضاع آن‌طور که پیش‌بینی می‌شد، جلو نرفت. با اینکه خیابان عرض بیشتری پیدا کرده، اما برخی کاسبان هستند که از این وضع سوء‌استفاده کرده و با گسترش فعالیت‌های خود، بخشی از محدوده تعریض شده در خیابان را بی‌سرو صدا به تملک خود درآورده‌اند. این حرف را «اسفندیار رضایی» می‌زند که خودرواش را برای تعمیر به تعمیرگاه‌هایی که پشت خانه‌اش و درست روبه‌روی ایستگاه اتوبوس وحیدیه قرار دارد، آورده است: «قبلاً تعمیرکاری که خودروام را برای تعمیر پیش او می‌آوردم به اندازه یک خودرو در پارکینگ خودش اجازه پارک داشت. الان خیابان باز شده و تعداد زیادی خودرو در خیابان توقف می‌کنند و با این کار خودروهای تعمیری یک لاین از خیابان را اشغال می‌کنند. درکل این مسیر، وضع همین‌طور است و برخی فروشگاه‌های بزرگ و مؤسسات‌ریز و درشت هم این با پارک کردن خودرو کنار خیابان بخشی از مسیر را مسدود می‌کنند.» او معتقد است اگر قرار بود خودروها یک لاین از خیابانی که تعریض شده است را اشغال کنند، چرا باید هزینه زیادی برای تملک املاک هزینه می‌شد: «چند سال طول کشید تا خیابان تعریض شود. آن زمان دکل‌های برق و لوله‌های آب و گاز زیادی زیر این خیابان بود که همه آنها را جابه‌جا کردند. آن موقع فکر می‌کردیم خیابان سرو سامان می‌گیرد، اما اوضاع بدتر شد و به نظرم بیشتر از مردم، برخی از کاسبان بودند که از تعریض خیابان خوشحال شدند.»

زیبایی‌؛ اصلی که فراموش شده است
«خیابان دماوند اصلاً زیبا نیست. آنقدر چهره این خیابان و کناره‌های آن خشک و بی‌روح است که من به‌عنوان راننده‌ای که روزی چند بار در آن رانندگی می‌کنم احساس خستگی می‌کنم. ‌ای کاش مسئولان همان‌طور که به فکر تعریض خیابان بودند و کار را برای‌‌‌ تردد خودروها آسان‌تر از قبل کردند، فکری هم برای نمای خیابان می‌کردند.» صحبت‌های «رضا قاسمی» راننده خودرو پرایدی که هر روز از تهرانپارس به میدان آزادی مسافر سوار می‌کند، حرف دل خیلی‌های دیگر هم هست. قرار بود با اجرای طرح تعریض، مسئولان شهری فکری هم برای زیباسازی نما و ایجاد مبلمان شهری در جداره‌های کنار خیابان کنند اما شواهد نشان می‌دهد که این امر فراموش شده است. قاسمی از اینکه می‌توان قسمت‌های زیادی از خیابان را رنگ‌آمیزی کرد تا جلوه‌ای بهتر به محله بدهد سخن به میان می‌آورد و می‌گوید: «جاهای زیادی را دیده‌ام که با یک رنگ‌آمیزی ساده دیوارها دگرگون شده است. کسی در خیابان دماوند به این موضوع فکر نکرده و فقط مسائل عمرانی در اجرای طرح تعریض خیابان دیده شده است. تعریض کار خوبی بود اما، ‌ای کاش به موازات اجرای این طرح، برای جلوه دادن به خیابان و تغییر روحیه اهالی که از خیابان دماوند‌‌‌ تردد می‌کنند هم ظرافت بیشتری به خرج داده می‌شد.»

معاون حمل‌ونقل و ترافیک شهردار منطقه:
اشتباهاتی که دیده می‌شود

با وجود تلاش‌هایی که برای تعریض خیابان دماوند با هدف بهبود‌‌‌ تردد انجام شده هنوز هم بسیاری اعتقاد دارند اتفاق خاصی برای بهبود وضع ترافیک این خیابان انجام نشده است. معاون حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری منطقه این موضوع را تأیید می‌کند و می‌گوید: «اولویت‌‌‌ تردد در شبکه‌های بزرگراهی و آزادراهی بر‌‌‌ تردد و جابه‌جایی خودرو است. در معابر شریانی درجه یک مانند خیابان دماوند نیز این اصل پابرجاست و باید حداقل‌‌‌ تردد عابرپیاده و توقف خودرو کنار خیابان وجود داشته باشد. متأسفانه در گذشته به موضوع پیوست‌های ترافیکی در این خیابان توجه نشده و اجرای طرح تعریض با اشتباهاتی همراه بوده است.» به گفته «حامد میرزابیکی» باید 90‌درصد اولویت در تعریض و ساخت این خیابان به‌‌‌ تردد خودروها اختصاص پیدا می‌کرد که این اتفاق رخ نداده است: «واحدهای تجاری زیادی در دو سوی خیابان دماوند ساخته شده است. این موضوع سبب جذب عابران پیاده در این معبر می‌شود. از سوی دیگر، خودروهای زیادی برای استفاده ازخدمات ارائه شده این واحدها کنار خیابان توقف می‌کنند. این موضوع کارکرد اصلی خیابان دماوند در کاهش توقف خودروها در خیابان را تغییر داده است.» ادامه می‌دهد: «با ساخته شدن خیابان دماوند و تعریض آن، ارتباط میان محله‌های شمالی و جنوبی خیابان از بین رفته است. بسیاری از شهروندان برای‌‌‌ تردد مجبورند از وسط خیابان دماوند عبور کنند و این موضوع سبب بی‌نظمی ترافیکی در خیابان شده است.» میرزابیکی از برنامه‌ریزی‌های شهرداری برای کاهش‌‌‌ تردد عابرپیاده از عرض خیابان دماوند سخن به میان می‌آورد: «تلاش شده است با نرده‌گذاری دو طرف خط تندرو اتوبوس تا حدودی مانع‌‌‌ تردد عابران پیاده از عرض خیابان شویم. علاوه بر این، با نصب پل‌های عابرپیاده مکانیزه در برخی محله‌های پر‌‌ تردد مانند ابتدای وحیدیه این تلاش جدی‌تر شده است.» او ادامه می‌دهد: «طراحی برای نصب پل عابرپیاده مقابل درمانگاه قدس و نصب پل‌های عابرپیاده در ایستگاه‌های اتوبوس تندرو از دیگر فعالیت‌هایی است که برای اصلاح وضع‌‌‌ تردد عابرپیاده در خیابان دماوند انجام شده است.» معاون حمل‌ونقل و ترافیک شهردار منطقه وجود تقاطع‌های چراغ‌دار در این خیابان را مشکل ترافیکی دیگری می‌داند که خواستار حذف آنها یا حداقل کمتر کردن تعدادشان است: «تقاطع‌های چراغ‌دار زیادی در خیابان دماوند وجود دارد که هدف تعریض خیابان را زیرسؤال برده است. باید تعداد این تقاطع‌ها کاهش یابد. در صورت تأمین منابع مالی می‌توان مشکلاتی که خیابان دماوند با آن دست به گریبان است را کاهش داد.»

منصور هنرور؛ کارشناس حمل‌ونقل شهری:
خیابان دماوند به سمت دردسر می‌رود

طرح تعریض خیابان دماوند به‌عنوان معبری شریانی و ترافیکی مهم در طرح تفصیلی و جامع شهر تهران دیده شده بود. اجرای این طرح یک ضرورت برای خیابان دماوند و مناطقی بود که با آن درگیر هستند و باید این کار انجام می‌شد. بنابراین هزینه‌هایی که برای اجرا صرف شد را نباید بی‌حاصل دانست اما، بعد از اجرای طرح الزاماتی برای اثرگذاری بیشتر طرح تعریض نیاز بود که این الزامات پیش‌بینی نشده است. یکی از این الزامات جلوگیری از صدور پروانه‌های تجاری در سرتاسر خیابان دماوند و دو سوی این خیابان بود که با وجود هشدارهای کارشناسان، کسی به این موضوع توجه نکرد و با صدور جواز فعالیت تجاری به مالکان در دو سوی خیابان، اثر‌گذاری اجرای طرح تعریض به شدت کاهش یافته است. دلیل این مدعا این است که توقف خودروها در کنار خیابان به خودی خود مشکل ترافیکی ایجاد نمی‌کند بلکه، مشکل از جایی شروع می‌شود که رانندگان عبوری با دیدن واحدهای کسبی کنار خیابان، از لاین تندرو به‌صورت مورب به لاین کندرو می‌روند و با این کار، جریان ترافیک را مختل کرده و باعث بروز مشکل در‌‌‌ تردد خودروهای دیگر می‌شوند. بارها در این‌باره به مسئولان شهرداری هشدار داده شد که با دادن مجوز تجاری به اصناف در کنار خیابان، ترافیکی که ناشی از حرکت خودروهاست تشدید شده و عملاً تعریض خیابان کمکی به کاهش ترافیک و افزایش خروجی خودروها نخواهد کرد. این هشدارها نادیده گرفته شد و اینک شاهد آن هستیم، خودروها با تغییر مسیرهای ناگهانی و به قصد رسیدن به واحدهای صنفی روند عبور و مرور را مختل می‌کنند. ازسوی دیگر، با اجرای خط تندرو اتوبوس در این خیابان، عملاً محدودیت‌هایی برای‌‌‌ تردد خودروها به وجود آمده است. به نظر می‌رسد با این وضع، انتظاری که مسئولان از اجرای طرح تعریض خیابان دماوند داشتند برآورده نشده و ضروری است، وضع فعلی با استفاده از روش‌های مناسب بهینه‌سازی شود تا شاید دستاوردهایی که با اجرای طرح تعریض خیابان دماوند به دنبال آن بودیم محقق شود. در صورتی که چنین نگرشی به خیابان دماوند نداشته باشیم، باید منتظر بروز فاجعه‌ای ترافیکی در این محور باشیم که در صورت وقوعش چاره‌ای برای آن پیدا نخواهد شد.

محمد حقانی؛ عضو سابق شورای شهر:
برخی طرح‌ها باری بر دوش مردم شده است

یکی از الزاماتی که در کشورهای توسعه‌یافته در اجرای هر طرح به آن تکیه می‌شود، پیوست‌های فـرهـنـگی، اجـتماعی، اقتصادی است که بر اساس آن، کارشناسان با تطبیق این پیوست‌ها در اجرای طرح خود به گونه‌ای عمل می‌کنند که آن طرح حداکثر بهره‌وری و کارایی را داشته باشد. متأسفانه با وجود تأکید زیاد شورای‌شهر دوره گذشته مبنی بر ارائه الزامات و پیوست‌های لازم در اجرای طرح‌های بزرگ و کوچک مقیاس، مسئولان شهری هرگز این پیوست‌ها را در اختیار اعضای شورای‌شهر قرار ندادند. اینک با اجرای طرح‌های تفصیلی و جامع در شهر و به ثمر رسیدن طرح‌های مختلف، شاهد هستیم طرح‌های اجرا شده نه تنها با خواست و نیازهای اهالی تناسب و نزدیکی ندارند بلکه، خود به باری بر دوش مردم تبدیل شده‌اند. به‌عنوان مثال طرح‌هایی مانند خیابان شهدا تا میدان امام حسین(ع)، پل صدر، تعریض خیابان دماوند و ده‌ها طرح‌ریز و درشت دیگر تنها با این نگرش اجرا شده‌اند که مشکل ترافیک در زمان حال خود را برطرف کنند در حالی که، چنین طرح‌هایی باید با نگاه به آینده و پیک(اوج) زمان ترافیک اجرا شوند. معتقدم در اجرای طرح‌هایی که در طرح تفصیلی برای اجرای آن تأکید شده باید نگاه مردم‌محور و نه فردمحور باشد و در صورتی که اجرای طرحی، بر اساس نگرش فردی فلان مدیر یا شهردار عملیاتی شود، تبعات منفی آن در آینده گریبان مردم را خواهد گرفت کما اینکه امروز هم شاهد بروز این مشکل در بسیاری از طرح‌های اجرا شده هستیم. به نظر می‌رسد می‌توان با تدابیری مناسب، بخشی از مشکلات طرح‌های اجرا شده را با صرف هزینه تا حدودی برطرف کرد. مسئولان شهری باید با تجدید نظر در برخی سازوکارهای اجرای طرح‌های عمرانی و ترافیکی به گونه‌ای عمل کنند که نواقص طرح‌ها اصلاح شود. در صورتی که این کار انجام نشود ممکن است، سرنوشت طرح‌هایی که در شهرداری‌های مناطق اجرا شده است مانند پل صدر و... شود که دیگر نمی‌توان برای آن راه‌حلی پیدا کرد.





ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code